Derin Sular

 

Kitaplar

Ackerly, Brooke A.; Stern, Maria; True, Jacqui (ed.). 2006. Feminist Methodologies for International Relations. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.

Feminist uluslararası ilişkiler teorisi alanında kullanılabilecek olan farklı metodolojiler hakkında değerlendirmeler içeren ve argümanlar ileri süren çok yazarlı bir çalışma.

Allison, Graham T. 1971. Essence of Decision: Explaining the Cuban Missile Crisis. Boston: Little, Brown and Company.

Dış politika analizi için (1) rasyonel aktörlere, (2) organizasyonel süreçlere ve (3) bürokratik politikalara öncelik tanıyan üç ayrı model sunan klasik bir eser. Küba Füze Krizinin nedenlerini her üç model çerçevesinde farklı bölümlerde ayrı ayrı inceleyen kitap, nihayetinde ikinci ve üçüncü modelin birinciye üstünlüğünü vurguluyor. Kitabın vardığı sonuç, dış politikaların anlaşılabilmesi ve açıklanabilmesi için devlet aygıtının “içine” bakılması gerektiği imasını da içeriyor. (Kitabın yazarı Graham T. Allison, yaklaşık 30 yıl sonra, söz konusu süre zarfında Kübe Füze Krizi hakkında edinilen yeni bilgileri de dikkate alan geliştirilmiş bir ikinci baskı dayayınladı. Tarihçi Philip Zelikow bu geliştirilmiş baskıda ikinci yazar olarak yer alıyor.)

Axelrod, Robert. 1984. The Evolution of Cooperation. New York: Basic Books.

“Merkezi bir otoritenin bulunmadığı, egoistlerden ibaret bir dünyada işbirliği hangi şartlarda ortaya çıkabilir?” sorusuna yanıt arayan klasik bir eser. Kitabın araştırma tasarımı, Mahkumun İkilemi oyununun şartları doğrultusunda hazırlanmış bilgisayarlı bir strateji oyunu turnuvasına dayanıyor. Turnuvanın sonuçları, (1) sadece saldırı eksenli hareket etmeyen, (2) karşı tarafın işbirliğine işbirliği, ihanetine (defection) de ihanet tavrı ile karşılık veren, ancak (3) hiçbir zaman ilk ihanet eden olmayan stratejilerin uzun dönemde kazançlı çıkacaklarını gösteriyor.

Boix, Carles. 1998. Political Parties, Growth and Equality: Conservative and Social Democratic Economic Strategies in the World Economy. Cambridge and New York: Cambridge University Press.

Siyasal bilimler literatüründe kuvvetlenen “uluslararası etkilerin güçlenmesinin hükümetlerin ekonomik politikalarını belirleme serbestiyetini önemli ölçüde sınırlandırdığı” şeklindeki görüşe karşı çıkan ve ekonomik politikaların oluşturulmasında belirleyici olanın siyasi partiler olduğunu ileri süren bir çalışma. Kitap, bu teorisini test etme adına OECD üyesi ülkelerin 1960 ve 1990 yılları arasındaki ekonomik performanslarını inceleyerek, “eğitim harcamaları”, “özelleştirmeler” ve “gelir vergisi oranı” gibi değişkenlerden hareketle sosyal-demokrat ve muhafazakar hükümetlerin ekonomik politikalarını karşılaştırıyor. Bu kantitatif analiz, Britanya’daki muhafazakar ve İspanya’daki sosyal demokrat hükümet tecrübelerine odaklanan iki konu çalışması ile de destekleniyor. Kitap, neticede, sosyal demokrat hükümetlerin eğitime ve emek piyasalarındaki düzenlemelere daha fazla para harcadıkları, yüksek gelir grubundaki insanları daha fazla vergilendirdikleri ve özelleştirme yapmadıkları gibi bulgulardan hareketle teorisini doğruluyor.

Bull, Hedley. 1977. The Anarchical Society: A Study of Order in World Politics. New York: Columbia University Press.

Uluslararası Politika literatüründe İngiliz ekolünün günümüzdeki temel eseri durumundaki çalışma. Kitaba göre, devletler arasındaki ilişkiler “devletler sistemi”ni (system of states) oluşturuyor. Ancak devletlerin kimi ortak çıkarların ve paylaşılan değerlerin bilincine varmalarıyla birlikte, birbirleriyle ilişkilerinde belli ortak kurallar belirleyici olmaya başlıyor. Bunun sonucunda da, devletler sistemi, "devletler toplumu"na (society of states) dönüşüyor. Uluslararası ortam anarşik bir yapıya sahip olduğu için, bu durum kitabın adında “Anarşik Toplum” şeklinde ifade buluyor.

Cardoso, Fernando Henrique; Faletto, Enzo. 1979. Dependency and Development in Latin America. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.

Latin Amerika ülkelerinin kapitalist “merkezlere olan bağımlılıklarını tarihi-yapısalcı (historical-structuralist) bir perspektifle ele alan temel bir uluslararası politik ekonomi çalışması. Kitap, Latin Amerika ülkelerinin durumunun “gelişmemişlik” ekseninde açıklanamayacağını, hammadde ihraç edip mamül ithal eden bu ülkelerin kapitalist dünya sisteminin “çevre”sine entegre olduklarını ve bu nedenle de merkezin piyasalarına, sermayesine ve teknolojisine bağımlı olduklarını ileri sürüyor.

Carr, E.H. [1939] 2001. The Twenty Years’ Crisis 1919-1939: An Introduction to the Study of International Relations. Hampshire, United Kingdom: Palgrave Macmillan.

Britanya hariciyesinde 20 yıl kadar görev yapmış bir siyasal bilimler profesörü tarafından yazılmış olan, Uluslararası Politika alanındaki klasik realist teorinin en temel eserlerinden biri. Realist ile liberal (ya da yazarın ifadesiyle “ütopyacı”) uluslararası politika teorilerinin farklarını ortaya koyma amacı güden, ve gerek Milletler Cemiyeti’nin gerekse 19. yüzyıl klasik liberal ekonomik sisteminin başarızlığını söz konusu ütopyacı anlayışla ilişkilendiren bir çalışma. Yazarın bu yaklaşıma sunduğu alternatif ise, kendine has moral değerlerle şekillenen (ve bugün itibariyle neorealist yaklaşımlardan ayırt etmek için “klasik” olarak nitelendirilmekte olan) bir realizm.

Cox, Robert W. 1987. Production, Power and World Order: Social Forces in the Making of History. New York: Columbia University Press.

Güç ve üretim arasındaki karşılıklı nedensel ilişki bulunduğu ve bu ilişkinin gerek sosyal ilişkilerde gerekse toplumsal organizasyonlarda belirleyici olduğu varsayımlarından hareketle üretim eksenli 12 farklı sosyal ilişki modu ve üç ayrı dünya düzeni sınıflandırması yapan Marksist eğilimli bir çalışma.

Doyle, Michael W. 1986. “Liberalism and World Politics.” American Political Science Review 80(4): 1151-1169.

Enloe, Cynthia. [1990] 2001. Bananas, Beaches and Bases: Making Feminist Sense of International Politics. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.

Feminist uluslararası politika teorisinin temel eserlerinden biri. Kitap, turizm, milliyetçilik, askeri üsler, diplomasi ve işgücü gibi alanlara odaklanarak kadınlara yönelik ayrımcılıkları inceliyor ve yapılmakta olan analizlerin merkezine kadınların hayat tecrübelerinin alınması durumunda uluslararası politikaya bakış şeklimizin ne şekilde değişeceği sorusunu cevaplandırmaya çalışıyor.

Esping-Andersen, Gosta. 1990. The Three Worlds of Welfare Capitalism. Cambridge, United Kingdom: Polity Press.

Sosyal devlet kavramı üzerinde yapılan temel çalışmalardan biri. Kitapta, devletin sosyal vatandaşlığı ne şekilde yapılandırdığının sosyal programlar için harcadığı para miktarından daha önemli olduğu argümanından hareketle, üç ayrı sosyal rejim tasnifi yapılıyor: (1) Liberal (A.B.D. ve Kanada), (2) Muhafazakar (Almanya, İtalya, Avusturya) ve (3) Sosyal Demokrat (Norveç, İsveç).

Evans, Peter B.; Rueschemeyer, Dietrich; Skocpol, Theda (ed.). 1985. Bringing the State Back In. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.

Sosyal gerçekliklerin öncelikli olarak “toplumsal”, “ekonomik” ya da “kültürel” değişkenlerle açıklanması yönündeki hakim teorilere itiraz eden ve bunların yerine “devlet”i merkeze alan teorilere ihtiyaç olduğunu ileri süren çok yazarlı bir çalışma.

Evans, Peter B.; Jacobson, Harold K.; Putnam, Robert D. (ed.). 1993. Double-Edged Diplomacy: International Bargaining and Domestic Politics. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.

Robert Putnam’ın “Diplomacy and Domestic Politics” adlı makalesinde ortaya koyduğu (uluslararası politikada) iki seviyeli oyun formülasyonunu test eden konu çalışmalarından oluşan çok yazarlı bir kitap. Giriş ve sonuç bölümleri haricindeki 12 bölümde yer alan 12 konu çalışması, dünyanın farklı bölgelerinde farklı zamanlarda yaşanmış olan siyasi tecrübeleri bu çerçevede değerlendiriyor.

Evans, Peter. 1995. Embedded Autonomy: States and Industrial Transformation. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

Ekonomik kalkınmada devletin rolünü sorgulayan ve bunu Marksist ve Weberyen perspektifleri entegre eden yeni bir teori ortaya koyarak yapmaya çalışan bir kitap. Neoliberal ve neoyararcı teorilere karşı çıkan çalışma, sorulması gereken asıl sorunun ekonomiye “ne kadar” değil, “ne türden” bir devlet müdahalesinin gerekli olduğunu ifade ederek, kitaba adını veren “gömülü otonomi” (embedded autonomy) kavramını ortaya atıyor. Bu kavram, devletin belli sosyal gruplar ile sıkı sıkıya bağlantılı olmasını ve iki tarafın birlikte ortak bir ekonomik dönüşüm/kalkınma projesi yürütmelerini öngörüyor. Kitap, bu teorinin analizini, “karşılaştırmalı kurumsal yaklaşım” olarak isimlendirdiği bir metodoloji ile yapıyor. Bu çerçevede Güney Kore, Hindistan ve Brezilya örneklerinin karşılaştırmalı analizini yapan kitap, “gömülü otonomi” prensibini makul bir şekilde uygulayan Güney Kore’nin başarılı bir kalkınma gerçekleştirirken, diğer iki ülkede bu anlayışı ancak kısmen hayata geçirebilmiş olmaları nedeniyle kalkınmalarının da daha sınırlı olduğunu ifade ediyor.

Gerschenkron, Alexander. 1962. Economic Backwardness in Historical Perspective. Cambridge, Massachusetts: Belknap Press.

Farklı ülkelerde yaşanan endüstriyelleşme tecrübelerindeki farklılıkların nedenlerini açıklamaya çalışan klasikleşmiş bir çalışma. Kitap, bu çerçevede, endüstriyelleşmeye çalışan bir ülkenin bu konudaki görece geri kalmışlığı oranında farklı tecrübeler yaşayacağını öngören tarih eksenli bir perspektif sunuyor.

Gill, Stephen (ed.). 1993. Gramsci, Historical Materialism and International Relations. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.

Antonio Gramsci’nin hegemonya eksenli yaklaşımını Uluslararası Politika disiplini içerisindeki tarihi materyalizm (historical materialism) teorileri ile ilişkilendirerek, hakim neorealist ve neoliberal teorilere (globalleşme ile birlikte ortaya çıkan gerçeklikleri de dikkate alan) bir alternatif sunmaya çalışan çok yazarlı bir çalışma.

Gilpin, Robert. [1981] 1988. War and Change in World Politics. New York: Cambridge University Press.

Goldstein, Judith; Keohane, Robert O. (ed.). 1993. Ideas and Foreign Policy: Beliefs, Institutions, and Political Change. Ithaca, New York: Cornell University Press.

Düşüncelerin siyasi neticeler (ve bilhassa dış politika) üzerindeki etkilerini inceleyen ve bu konuda sadece çıkarların değil, düşüncelerin de belirleyici olduğu argümanını ileri süren bir çalışma. Kitap, bu yönüyle, sadece çıkarlara ve güç ilişkilerine odaklanan rasyonalist/realist teorilerin çerçevelerinin dar olduğunu da ima ediyor.

Hall, Peter A. (ed.). 1989. The Political Power of Economic Ideas: Keynesianism Across Nations. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

Keynes’in fikirlerinin neden kimi ülkelerin ekonomik politikalarında etkili olurken kimi diğerlerinde etkisiz kaldığı sorusunu yanıtlamaya yönelik çok yazarlı bir karşılaştırmalı çalışma. Kitapta yer alan ve farklı yazarlar tarafından kaleme alınan 14 makalede, Britanya, ABD, Fransa, Almanya, İtalya ve Japonya ekonomileri ele alınıyor.

Helleiner, Eric. 1994. States and the Reemergence of Global Finance. Ithaca, New York: Cornell University Press.

1950′li yıllardan itibaren finansal piyasaların küreselleşmeye başlamasında teknolojik gelişmelerin ve piyasa güçllerinin değil, devletlerin (ve özellikle de ABD, Britanya ve Japonya’nın) desteğinin birincil derecede etkili olduğunu ileri süren temel bir uluslararası politik ekonomi çalışması.

Jervis, Robert. 1976. Perception and Misperception in International Politics. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

Dış politikaların belirlenmesi ile algılar arasındaki ilişkiyi inceleyen bir temel eser. Kitap, dış politika kararlarını alma durumunda olan kişilerin gerek ortamda bulunan diğer aktörlere, gerekse ortamın kendisine dair gerçeklikleri olduğundan çok daha farklı bir şekilde algıladıkları ve bu türden çarpık algıların uluslararası ilişkilerde önemli bir faktör olduğu tezinden hareket ediyor ve ardından bu durumu minimize edebilme adına çeşitli önerilerde bulunuyor.

Kant, Immanuel. [1795] 1989. Perpetual Peace. New York: Macmillan.

Kant’ın, iktidarın bir lidere ya da gruba değil, halka ait olduğu cumhuriyetlerin barışçıl olacağı, bu türden iki rejim arasında savaşın çok daha nadir gözleneceği düşüncesine dayanan ve Demokratik Barış Teorisi’ne temel teşkil eden eseri.

Katzenstein, Peter J. (ed.). 1978. Between Power and Plenty: Foreign Economic Policies of Advanced Industrial States. Madison, Wisconsin: University of Wisconsin Press.

II. Dünya Savaşı sonrası dönemde, gelişmiş ülkelerin dahili siyasal yapılarının uluslararası politik ekonomi stratejilerini nasıl şekillendirdiğini analiz eden çok yazarlı bir kitap. Kitapta, bu çerevede, ABD, Britanya, Japonya, Batı Almanya, İtalya ve Fransa örnekleri inceleniyor.

Katzenstein, Peter J. 1985. Small States in World Markets: Industrial Policy in Europe. Ithaca, New York: Cornell University Press.

Avrupa’da yüksek gelir seviyesine sahip olan sekiz küçük ülkenin politik ekonomisini karşılıklı olarak analiz eden ve bu ülkelerin başarılarını “demokratik korporatizm” olarak nitelendirdiği bir kavramla açıklayan bir kitap. Demokratik korporatizm, kitapta, (1) ulusal seviyede ifade bulan bir sosyal ortaklık ideolojisinin, (2) çıkar gruplarının nisbeten merkezileştiği ve belli noktalara konsantre oldukları bir sistemin ve (3) çatışma halinde olan amaçların çıkar grupları, devlet bürokrasisi ve siyasi partiler arasında süregelen siyasi pazarlıklar aracılığıyla gönüllü ve informal olarak koordine edilmesinin varlığı ile tanımlanıyor.

Katzenstein, Peter J. (ed.). 1996. The Culture of National Security. New York: Columbia University Press.

Milli güvenlik politikalarına sosyolojik bir perspektif kazandırma düşüncesiyle bu konuyu "kültür" ve "kimlik" değişkenleriyle değerlendiren çok yazarlı bir çalışma. Kitaba katkıda bulunan yazarlar, uluslararası güvenlik politikalarının sadece hakim neorealist/materyalist ve neoliberal/rasyonalist teorilerle açıklanamayacağı düşüncesinden hareketle, uluslararası ve yerel seviyelerdeki farklı kültür yapılarının devletlerin davranışlarını ne şekillerde etkilediği sorusunu cevaplandırmaya çalışıyorlar.

Keck Margaret; Sikkink, Kathryn. 1998. Activists Beyond Borders: Advocacy Networks in International Relations. Ithaca, New York: Cornell University Press.

Çeşitli ülkelerde (1) insan hakları, (2) kadınlara yönelik şiddet ve (3) çevre konularında çalışmalar yapan yazarlar, uluslararası düzeyde faaliyet gösteren aktivist “network”lerin gerek kamuoyundaki gerekse karar alma süreçlerindeki normatif değişimleri yöneten başlıca aktörler oldukları sonucuna varıyorlar.

Keohane, Robert O. 1984. After Hegemony: Cooperation and Discord in the World Political Economy. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

Keohane, Robert O. (ed). 1986. Neorealism and Its Critics. New York: Columbia University Press.

Keohane, Robert O.; Nye, Joseph S. [1989] 2000. Power and Interdependence: World Politics in Transition (Third Edition). New York: Longman.

Hans Morgenthau’nun realist uluslararası politika teorisinin temel eseri durumunda olan Politics Among Nations adlı kitabına bir yanıt niteliği taşıyan liberal çalışma. Keohane ve Nye, uluslararası politika teorilerinin güncel olaylardan etkilendiklerini, realist şartların hakim olduğu dönem ile (kitabın yazıldığı) 1980′li yıllarin birbirinden farklı olduğunu ifade ediyor ve “kompleks karşılıklı-bağımlılık” olarak kavramsallaştırdıkları koşulların, değişen uluslararası ortamı realist koşullara nisbeten daha iyi açıklayabildiğini öne sürüyorlar.

Krasner, Stephen D. 1978. Defending the National Interest: Raw Materials Investments and U.S. Foreign Policy. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

Dış politikaları açıklamakta realist (devlet merkezli) paradigmanın, Marksist ve liberal (güç odakları merkezli) yaklaşımlardan daha üstün olduğunu vurgulayan bir temel eser. Kitap, realist yaklaşımını, ABD’nin 70 yıllık bir zaman diliminde yurtdışı hammadde yatırımı konusunda ürettiği farklı politikalara odaklanan 15 konu çalışması ile destekliyor.

Krasner, Stephen (ed.). 1983. International Regimes. Ithaca, New York: Cornell University Press.

Uluslararası rejimlerin oluşum süreçleri ve işlevlerini sorgulayan bir çalışma. Kitaba katkıda bulunan 14 siyaset bilimci, bu sorgulamayı farklı teorik perspektifler geliştirerek yapıyorlar. Kabaca neorealist ve liberal/Grotian teorilere karşılık gelen bu farklı perspektiflerin yan yana sunuluyor olması, uluslararası rejimleri pek çok yönüyle ele alan önemli bir çalışma ortaya çıkarıyor.

Lapid, Yosef; Kratochwil, Friedrich (ed.). 1996. The Return of Culture and Identity in IR Theory. Boulder, Colorado: Lynne Rienner Publishers.

Çeşitli farklılıklarla da olsa temelde tamamı eleştirel teoriyi (critical theory) benimseyen 11 siyaset bilimcinin katkılarıyla hazırlanmış olan ve bugün itibariyle bu alandaki temel eserlerden biri kabul edilen bir çalışma. Kitap, hakim (neorealist) uluslararası ilişkiler teorisini sorguluyor ve alternatif olarak, neorealizmin gözardı ettiği kültür ve kimlik konularının belirleyiciliğine odaklanıyor.

Machiavelli, Niccolo. [1513] 2003. The Prince. New York: Bentam Classic.

Morgenthau, Hans. [1948] 1993. Politics Among Nations: Struggle for Power and Peace (Brief edition). Boston, Massachusetts: McGraw-Hill.

Realist uluslararası politika teorisinin temel eseri.

Organski, A.F.K. 1958. World Politics. New York: Alfred A. Knopf.

Uluslararası Politika alanındaki temel eserlerden biri. Kitabın orijinalliği, Güç Devri Teorisi’ni (Power Transition Theory) ortaya atmış olmasından ileri geliyor. Teoriye göre, nüfus, yüzölçümü, doğal kaynaklar, savunma gücü ve ekonomi gibi bileşenlerden oluşan güce nisbi olarak en üst düzeyde sahip olan cari süper gücün karşısına yükselmekte olan bir başkası çıktığında bu iki güç arasında çatışma ihtimali beliriyor.

Polanyi, Karl. 1944. The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time. Boston, Massachusetts: Beacon Press.

Macar politik ekonomist Karl Polanyi’nin 1939-1940 akademik yılında formüle ettiği tezinin yer aldığı kitap, 19. yüzyılın (1) serbest piyasa, (2) altın standartı, (3) ekonomik refah ve (4) liberal devlet üzerine kurulu olan medeniyetinin artık çöktüğünü öne sürüyor.

Russett, Bruce. 1994. Grasping the Democratic Peace. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

Russett, Bruce; Oneal, John R. 2001. Triangulating Peace: Democracy, Interdependence, and International Organizations. New York: W.W. Norton & Company.

Demokratik Barış Teorisi üzerine yapılmış olan en kapsamlı empirik çalışmalardan biri. Kitap, realist uluslararası politika teorilerinin (1) anarşi, (2) güç dengesi ve (3) hegemonya ekseninde yaptıkları açıklamalara (1) demokrasi, (2) uluslararası organizasyon ve (3) ekonomik anlamda karşılıklı-bağımlılık (interdependence) çerçevesinde bir alternatif ortaya koymaya çalışıyor. Kitabın ana argümanı, bu üç bağımsız değişkenin, hem birbirleri hem de barışın sürdürülebilirliği ile karşılıklı bir nedensel ilişki içerisinde olduğu tezine dayanıyor.

Thucydides. 1951. The Peloponnesian War. New York: Random House.

Wade, Robert. 1990. Governing the Market: Economic Theory and the Role of Government in East Asia Industrialization. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.

Başta Tayvan olmak üzere Asya ülkelerindeki endüstriyel ekonomik gelişmenin sadece piyasa güçleriyle açıklanamayacağını, devletin ekonomiye müdahalesinin de söz konusu gelişmede önemli bir rol oynadığını ileri süren önemli bir politik ekonomi çalışması. Yazar, “yönetilen piyasa” (governed market) kavramını ortaya atarak, Asya’daki örneklerin, ekonomik gelişmenin etkili bir devlet müdahalesi ile de gerçekleşebileceğini gösterdiğini ve bunun da neoklasik teorinin devlet müdahalesinin kapitalist gelişmeyi engelleyeceği yönündeki argümanını çürüttüğünü ifade ediyor.

Walker, R.B.J. 1992. Inside/Outside: International Relations as Political Theory. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.

“Hakimiyet” (sovereingty) kavramının bir kurgu olduğunu ve bu kurgunun kalıpları dahilinde düşünmeye alışmış olmanın dünya politikalarını “uluslararası ilişkiler”e indirgediğini öne süren bir eleştirel siyaset teorisi çalışması. Bu yaklaşıma göre, her ülkenin kendi hakimiyet alanına sahip olduğu düşüncesinden hareketle yapılan bir devlet tanımı, dahili siyasi işleyiş ile dış ilişkiler arasında keskin bir ayrım doğuruyor. Böylelikle, siyasal realizm aslında kendi gerçekliğini doğurmuş oluyor. Modernizm ve tarihin sonu tezleri ile de desteklenen bu sahte kesinlik, bütün bunlar neticesinde uluslararası ilişkiler disiplinini dar bir epistemolojiye mahkum ediyor.

Wallerstein, Immanuel. 1979. The Capitalist World-Economy: Essays. New York and London: Cambridge University Press.

Wallerstein’in 1970 ila 1977 yılları arasında yazdığı 18 makalenin bir araya getirilmesiyle hazırlanmış olan kitap. Kitaba alınan makaleler, Wallerstein’in “The Modern World System” aslı kitabında ortaya koyduğu “kapitalist dünya ekonomisi” kavramının tarihi evrimini ve yapısal özelliklerini detaylandırıyor. Ülkelerin, milletlerin, etnik grupların ve diğer insan topluluklarının yaşadıkları tarihi, sosyal, politik ve ekonomik değişimlerin ancak ve ancak 1450 ila 1640 yılları arasında Avrupa’da ortaya çıkan ve ardından dünyaya yayılan bu "kapitalist dünya sistemi" çerçevesinde anlaşılabileceğini iddia eden Wallerstein, bu çerçevede, gelişmiş, gelişmekte olan ve gelişmemiş ülkeleri (sırasıyla) merkez (core), kısmi-çevre (semi-periphery) ve çevre (periphery) şeklinde üç ayrı kategoride inceliyor.

Waltz, Kenneth. 1959. Man, the State, and War: A Theoretical Analysis. New York: Columbia University Press.

Uluslararası Politika branşının en temel eserlerinden biri kabul edilen bir çalışma. Kitabin orijinalliği, savaşın nedenleri başta olmak üzere uluslararası politikaya dair bütün analizleri (1) insan tabiatı, (2) devletlerin dahili yapıları ve (3) anarşik uluslararası sistem olmak üzere üç ayrı bağımsız değişken ile (ve üç ayrı analiz seviyesinde) tasnif etmeye müsait bir çerçeve sunuyor olması. Waltz, söz konusu bağımsız değişkenlerin (ya da kendi ifadesi ile “imaj”ların) hangisinin uluslararası politikaya dair gerçeklikleri daha iyi açıklayabildiği konusunda net bir sonuca varmasa da, üçüncü imaj olan uluslararası sisteme daha fazla öncelik tanıyor. 20 yıl sonra, 1979 yılında yayınlanan “Theory of International Politics” adlı kitabı ise, bu bakışı daha fazla temellendiren bir çalışma.

Waltz, Kenneth N. 1979. Theory of International Politics. Boston, Massachusetts: McGraw-Hill.

Dünyada ülkelerin, teknolojinin, savunmanın, milletlerin ve daha pek çok şeyin değişmesine rağmen uluslararası politikaya dair gerçekliklerin aynı kaldığı, aynı olayların birbirlerini tekrar etmekte olduğu gözleminden hareketle, farklı sebeplerin aynı sonuçları doğurmakta olmasının ancak başka etkenlerin bağımsız değişkenleri etki altında tutmalarıyla mümkün olabileceği sonucuna varan ve neticede asıl etkiyi uluslararası ortamın anarşik niteliğine veren bir çalışma. Devletlere ya da devlet arasındaki ilişkilere değil, uluslararası sistemin yapısına belirleyicilik atfeden kitap, bu niteliği itibariyle neorealist (ya da yapısalcı realist) teorinin de en temel eseri durumunda.

Walzer, Michael. [1977] 2000. Just and Unjust Wars: A Moral Argument with Historical Illustrations. New York: Basic Books.

Savaşın hangi şartlar altında etik olarak kabul edilebilir olduğu ve savaş esnasında (sivillere zarar vermemek başta olmak üzere) ne gibi kuralların gözetilmesi gerektiği gibi sorulara odaklanan bir çalışma. Bu çerçevede, terör, ambargo, gerilla savaşı, nükleer şavaş, savaş suçları gibi konular, çok sayıda tarihi örnek etrafında analiz ediliyor.

Wendt, Alexander. [1999] 2007. Social Theory of International Politics. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.

Uluslararası Politika branşına sosyal konstrüktivist bir alternatif teori sunan bir temel eser. Mevcut yaklaşımları materyalist olarak nitelendiren ve alternatif olarak idealist bir teori sunan kitap, felsefi anlamda da nedensel ilişkilere karşılık kurucu (constitutive) ilişkileri öne çıkarıyor. Bütün bu argümanları itibariyle de, neorealizme ve özellikle de Kenneth N. Waltz’un Theory of International Politics adlı kitabındaki varsayımlara karşı bir reaksiyon ortaya koyuyor.

Wilkinson, Steven. 2004. Votes and Violence: Electoral Competition and Ethnic Riots in India. Cambridge and New York: Cambridge University Press.

Etnik şiddetin neden ve ne zaman gerçekleştiği sorusuna yanıt arayan bir çalışma. Kitap bu soruyu cevaplandırabilme adına ağırlıklı olarak Hindistan’ı analiz ediyor ve İrlanda, Malezya ve İrlanda ile karşılaştırmalı konu çalışmalarına yer veriyor. Çeşitli mülakatlar, arşiv araştırmaları ve regresyon analizleri sonucunda, kitap bu konuda en belirleyici faktörün seçim rekabeti olduğu şeklinde bir parça şaşırtıcı bir sonuca ulaşıyor. Bu bulguya göre, etnik isyan ve ölümler spontane gerçekleşmiyor; seçim hesapları nedeniyle politikacılar tarafından planlanıyor.

 

Kitap Bölümleri

Stein, Arthur. 1993. Coordination and Collaboration: Regimes in an Anarchic World. In Neorealism and Neoliberalism: The Contemporary Debate, ed. David Allen Baldwin. New York: Columbia University Press.

Uluslararası “rejim” kavramını “ortak çıkarlar ikilemi” (the dilemma of common interests), “ortak hoşnutsuzluklar ikilemi” (the dilemma of common aversions) ve bunlarla bağlantılı olarak “koordinasyon” ve “işbirliği” durumları ekseninde analiz eden bir makale.

 

Kitap Eleştirisi Forumları

Forum on the book: Social Theory of International Politics by Alexander Wendt.

“Forum on Social Theory of International Politics.” 2000. Review of International Studies 26(1): 123-124.

Alexander Wendt’in Social Theory of International Politics adlı kitabı hakkında Review of International Studies dergisinde gerçekleştirilen ve Robert Keohane, Stephen Krasner, Hayward Alker, Roxanne Doty ve Steve Smith’in kitaba yönelik değerlendirmelerinden, ve nihayetinde Alexander Wendt’in bu değerlendirmelerdeki eleştirilere verdiği cevaplardan oluşan forumun giriş yazısı.

Keohane, Robert. 2000. “Ideas Part-Way Down.” Review of International Studies 26(1): 125-130.

Robert Keohane’in, Alexander Wendt’in Social Theory of International Politics adlı kitabı hakkında Review of International Studies dergisinde gerçekleştirilen forumda yer alan makalesi. Makale, Wendt’in kitabını, düşünce ve subjektivitelerin dünya politikaları üzerindeki rolü ve de materyalist ve konstrüktivist teorilerin bu konuya olan farklı bakışları itibariyle değerlendiriyor.

Krasner, Stephen D. 2000. “Wars, Hotel Fires, and Plane Crashes.” Review of International Studies 26(1): 131-136.

Wendt’in pozitivist epistemolojisini makul karşılayan, ancak uluslararası sisteme dair düşünce ve norm eksenli yaklaşımını problemli bularak materyal güçlere daha fazla belirleyicilik atfeden bir eleştiri.

Doty, Roxanne Lynn. 2000. “Desire All the Way Down.” Review of International Studies 26(1): 137-139.

Wendt’in postpozitivist ontoloji ile birlikte pozitivist epistemolojiyi savunmasının bir tür zorlama olduğu yönünden bir eleştiri.

Alker, Hayward R. 2000. “On Learning from Wendt.” Review of International Studies 26(1): 141-150.

Wendt’in yaklaşımını eleştirmekten ziyade, teorisini ne şekillerde geliştirilebileceği sorusuna odaklanan bir değerlendirme.

Smith, Steve. 2000. “Wendt’s World.” Review of International Studies 26(1): 151-163.

Wendt’in ontolojik ve epistemolojik yaklaşımları arasında tutarsızlıklar bulunduğunu ifade eden ve Wendt’in epistemolojik pozitivizmini Friedrich Kratochwil ve Nicholas Onuf gibi diğer sosyal konstrüktivistlerin argümanlarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendiren bir eleştiri.

Wendt, Alexander. 2000. “On the Via Media: A Response to the Critics.” Review of International Studies 26(1): 165-180.

Wendt’in, kitabı hakkında yapılan değerlendirmelere cevabı.

 

Akademik Makaleler

Allison, Graham T. 1969. “Conceptual Models and the Cuban Missile Crisis.” The American Political Science Review 63(3): 689-718.

Uluslararası ilişkiler ve savunma konularını analiz eden uzmanların olaylara yaklaşımlarına temel teşkil eden varsayımları üç temel model çerçevesinde sınıflandıran klasikleşmiş bir dış politika makalesi.

Byman, Daniel L.; Pollack, Kenneth M. 2001. “Let Us Now Praise Great Men: Bringing the Statesman Back In.” The American Political Science Review 25(4): 107-146.

Dessler, David. 1989. “What’s at Stake in the Agent-Structure Debate?” International Organization 43(3): 441-473.

Uluslararası politikanın yapısal modelini, bilimsel gerçekçilik (scientific realism) felsefesinin öngördüğü ontolojik önkabuller doğrultusunda yeniden ele alan ve böyle bir yaklaşımın hakim neorealist (Waltzian) teoriye ne gibi bir alternatif sunduğunu izah eden bir makale.

Dietz, Mary G. 2003. “Current Controversies in Feminist Theory.” Annual Review of Political Science 6: 399-431.

Gourevitch, Peter. 1978. “The Second Image Reversed: The International Sources of Domestic Politics.” International Organization 32(4): 881-912.

Uluslararası sistemin iç politikanın sadece bir sonucu değil aynı zamanda da bir sebebi olduğunu, bu iki seviye arasında çok sayıda ara-ilişki bulunduğunu ve bu nedenle de ilgili analizlerin eşzamanlı yapılması gerektiği argümanını öne süren bir makale.

Jervis, Robert. 1978. “Cooperation under the Security Dilemma.” World Politics 30(2): 167-214.

Anarşik bir yapıya sahip olan uluslararası ortamda bir devletin güvenliğini artırma çabasının diğerlerinin güvenliğini azaltmakta olduğu ikileminden yola çıkarak işbirliğinin hangi şartlar altında gerçekleşebileceği sorusunu soran bir makale. Makale bu soruyu yanıtlama adına, (1) Saldırı/Savunma Avantajı ve (2) Saldırı ve Savunma Tavırlarının Ayırt Edilebilirliği şeklinde iki değişken ortaya koyuyor ve neticede de, bu iki değişkenin farklı değerlerine karşılık gelen dört ayrı dünya tanımlıyor.

Grieco, Joseph M. 1988. “Anarchy and the limits of cooperation: a realist critique of the newest liberal institutionalism.” International Organization 42(3): 485-507.

Grunberg, Isabelle. 1990. “Exploring the “Myth” of Hegemonic Stability.” International Organization 44(4): 431-478.

Hegre, Havard; Ellingsen, Tanja; Gates, Scott; Gleditsch, Nils Peter. 2001. “Toward a Democratic Civil Peace? Democracy, Political Change, and Civil War, 1816–1992.” American Political Science Review 95(1): 33-48.

James, Patrick. 1995. “Structural Realism and the Causes of War.” Mershon International Studies Review 39(2): 181-208.

Layne, Christopher. 1994. “Kant or Cant: The Myth of Democratic Peace.” International Security 19(2): 5-49.

Levy, Jack S. 1981. “Alliance Formation and War Behavior: An Analysis of Great Powers, 1495-1975.” Journal of Conflict Resolution 25(4): 581-614.

Mearsheimer, John J. 1990. “Back to the Future: Instability in Europe after the Cold War.” International Security 15(1): 5-56.

Moravcsik, Andrew, 1997. “Taking Preferences Seriously: A Liberal Theory of International Politics.” International Organization 51(4): 513-553.

Mueller, John. 1988. “The Essential Irrelevance of Nuclear Weapons: Stability in the Postwar World.” International Security 13(2): 55-79.

Oye, Kenneth A. 1985. “Explaining Cooperation under Anarchy: Hypotheses and Strategies.” World Politics 38(1): 1-24.

“Hangi şartlar anarşik bir ortamda işbirliğini mümkün kılar?” ve “Devletler işbirliğini mümkün kılabilmek için karşılaştıkları şartları ne şekillerde değiştirmeye çalışabilirler?” sorularına yanıt arayan bir makale. Oye, bu sorulara Oyun Teorisi çerçevesinde yanıtlamaya çalışıyor. Sunduğu analiz bugün genel kabul gören bir anlayışın ifadesi olsa da, artık pek de orijinal sayılmaz. Ancak bu makale, tam da bu nedenle, işin başında olanlar için önemli bir temel okuma olabilir.

Powell, Robert. 1991. “Absolute and Relative Gains in International Relations Theory.” The American Political Science Review 85(4): 1303-1320.

Neoliberal kurumsalcılık ve neorealizm okullarının “mutlak kazanım” ve “rölatif kazanım” kavramlarına atfettikleri farklı öncelikleri tek bir analitik çerçeve içine alabilme çabasıyla yazılmış olan bir makale. Makalede, Mahkumun İkilemi oyunu iki aşamalı olacak şekilde modifiye edilerek, uluslararası sistemin ve uluslararası ekonominin (ihtilaf ve işbirliği çerçevesinde) analizine imkan tanıyan bir model oluşturuluyor.

Putnam, Robert D. 1988. “Diplomacy and Domestic Politics: The Logic of Two-Level Games.” International Organization 42(3): 427-460.

Ulusal ve uluslararası politikalar arasındaki nedensel ilişkinin (“second image” ve “second image reversed” teorlerinin ima ettiğinin aksine) tek yönlü olmadığını ve formüle edilen teorilerin, hem dahili sebeplerin uluslararası sonuçlarını, hem de uluslararası sebeplerin dahili sonuçlarını eşzamanlı olarak hesaba katması gerektiğini öne süren bir makale. Diplomasi ve iç politikanın karşılıklı etkileşiminin analizini ön plana çıkaran bu yaklaşım, iki seviyeli (ulusal ve uluslararası) bir analiz öneriyor.

Singer, J. David. 1961. “The Level-of-Analysis Problem in International Relations.” World Politics 14(1): 77-92.

Uluslararası Politikada sistem ve sistem-altı (devletler) analiz seviyelerinin (1) farklı gerçeklikleri açıklayabilme kapasitelerini karşılaştıran, (2) farklı fenomenolojik varsayımları gereği, olayları ele alış şekillerinin de farklı olmasının kaçınılmaz olduğunu belirten ve (3) analitik tutarlılık adına, araştırmanın gerçekleştirildiği analiz seviyesinin fenomenolojik temellerinin bilincinde olunması gerektiğini vurgulayan, alanında klasikleşmiş bir makale.

Snidal, Duncan. 1985. “Coordination versus Prisoners’ Dilemma Implications for International Cooperation and Regimes.” The American Political Science Review 79(4): 923-942.

Kimi farklı niteliklere sahip olan İşbirliği sorunlarının Mahkumun İkilemi oyunu çerçevesinde açıklanamayacağını öne süren bir makale. Makale, 2×2 oyunlarının varsayımlarını modifiye etmek ve de alternatif bir Koordinasyon oyunu modeli geliştirmek suretiyle Mahkumun İkilemi modeli temel alınarak varılan sonuçların bütün diğer durumlara genellenemeyeceğini gösteriyor.

Spiro, David E. 1994. “The Insignificance of the Liberal Peace.” International Security 19(2): 50–86.

Valenzuela, J. Samuel; Valenzuela, Arturo. 1978. “Modernization and Dependency: Alternative Perspectives in the Study of Latin American Underdevelopment.” Comparative Politics 10(4): 535-557.

Van Evera, Stephen. 1994. “Hypotheses on Nationalism and War.” International Security 18(4): 5-39.

Wallerstein, Immanuel. “The Rise and Future Demise of the World Capitalist System: Concepts for Comparative Analysis” Comparative Studies in Society and History 16(4): 387-415.

Walt, Stephen M. 1988. “Testing theories of alliance formation: the case of Southwest Asia.” International Organization 42(2): 275-316.

Wendt, Alexander. 1992. “Anarchy is What States Make of It: the Social Construction of Power Politics.” International Organization 46(2): 391-425.

Wendt, Alexander. 1994. “Collective Identity Formation and the International State.” American Political Science Review 88(2): 384-396.

Wylie, Lana. 2004. “Perceptions and Foreign Policy: A Comparative Study of Canadian and American Policy Toward Cuba.” Canadian Foreign Policy 11(3): 39-63.