Turco kahvesinin geri kalanını bir dikişte bitirdikten sonra kitabı eline alarak masadan kalktı ve Montoya Oteli’ne doğru yürümeye başladı. Artık bu şehirde çok fazla işi kalmadığını anlamıştı.

Otele vardığında, adının Montoya değil, Montana olduğunu gördü. Otelin şekli, çalışanları, odası, herşeyiyle başkalaşmıştı. Gerçi herşey önceki halini epey andırıyordu, ancak öncekine parallel bir farklılaşma göze çarpıyordu her noktada. Turco eşyalarını toplayıp aşağıya indiğinde Juanito’nun da farklılaşmış olduğunu gördü. Dahası, her gün onunla kısa da olsa sohbet eden Juanito artık onu tanımıyordu. Zaten büyük ihtimalle adı da artık Juanito değildi.

Turco bütün bunları önemsemedi. Kemal-i sükunetle çıkış işlemini yaptıktan sonra dışarı çıktı ve bir taksiye binerek havaalanına doğru hareket etti. Artık umrunda olmayan Pamplona sıcağının taksinin açık penceresinden yüzüne vurmakta olmasına aldırmadan Hemingway’in kitabını eline aldı. Montoya Oteli artık geride bıraktığı şehirde değil, bu kitabın sayfalarındaydı.

Yol boyunca okudu. Lady Ashley’nin adını her gördüğünde içi burkuldu. İlerleyen saatlerde bu duygu yoğunluğuyla baş edemez hale gelince teslim oldu.

Sessizce ağladı.

“İsa’dan takriben 300 yıl kadar önce Uzak Asya’da Zhuangzi adlı bir bilge yaşardı Turco. Buranın ne olduğunu ve kendisinin burada ne aradığını merak eder dururdu. Bu yolda da senden çok daha fazla mesafe kat etmişti. Zhuangzi yıllar boyu burada olup bitenleri gözlemledi. Varlığın her bir parçasından bir ders çıkarmaya çalıştı. Ancak hepsinden önemlisi, bu işi kendi konum ve rasyonalitesiyle sınırlamadı. Mesela bir kelebeği izlerken ‘Zhuangzi kelebekten ne öğrenebilir?’ diye düşünmedi. Zhuangzi’yi unuttu. Doğrudan kelebek oldu. Gün geldi kelebekle öylesine hemdem oldu ki, o noktadan sonra bazı şeylere farklı bir gözle bakabilmeyi başardı.

“Şöyle ki, Zhuangzi günler haftalar boyu bir kelebek olduğunu düşünür, bütün varlığıyla kelebekleşirdi. Bir zaman geldi, rüyalarında bile Zhuangzi olmaktan çıktı, bir kelebek olarak uçmaya, hatta bir kelebek gibi düşünmeye başladı. Bir gün böyle bir rüyadan uyandığında, artık bir parça açılmış olan zihninde şöyle bir soru belirdi: ‘Acaba az önce kendisini bir kelebek olarak gördüğü rüyadan mı uyanmıştı, yoksa kendisini Zhuangzi olarak gördüğü yeni bir rüya görmeye mi başlamıştı?’

“Bu sana birinci ipucuydu. İşte ikincisi:

“Zhuangzi’den aşağı yukarı 2000 yıl sonra René Descartes adlı bir filozof, bir gün odasında yazı yazmakta iken kendine şu soruyu sordu: ‘Ya ben şu anda uyuyor ve rüyamda yazı yazmakta olduğumu görüyorsam?’ Descartes bunun da ihtimal dahilinde olduğunun farkına varmıştı. Öyle ya, bazen öyle rüyalar görüyordu ki, gerçekliği uyanık olduğu anlardaki gibi birebir hissedebiliyordu. O zaman şu andaki gerçekliği de böyle bir rüyanın içinden hissediyor olamaz mıydı? Bu durumda, şu anda gerçekten odasında yazı yazmakta olup olmadığını bilmesi mümkün değildi. Tek bilebileceği şey, şu an pekala bambaşka bir yerde bir tür uyku uyuyor olabileceğiydi.

“Gelelim üçüncü ipucuna:

“Senin beynin kafanın içindeki suyun içinde yüzüyor Turco. Yani kafatasına yapışık değil. Beyninde nöron adı verilen bilgi işlem ve iletim hücreleri var. Elektriğe duyarlı olan bu nöronlar üzerinden gerçekleşen çeşitli işlemler sonucunda dış dünya dediğin şeyi algılıyorsun. Şimdi sana senden önce pek çok insanın kurguladığı bir deneyi anlatacağım. Şöyle ki, şimdi senin beynini kafatasından çıkarıp aynı sıvının bulunduğu bir kaba koysam, sonra da beynindeki nöronlara kablolar bağlayarak beynine aynı elektrik sinyal ve uyarılarından göndersem, sana aynı gerçekliği yaşatamaz mıyım? Mesela şimdi kafatasının içinde yüzdüğünü sandığın beynin bir kabın içindeyken de aynı hayatı yaşayamazsın, kırlarda koşup oynayamaz, başına gelen şeylere üzülüp sevinemezsin mi zannediyorsun?

“Şimdi bu üç ipucundan sonra sana üç de sır vereceğim. Umulur ki bu sırları iyi anlar, Zhuangzi’nin, Descartes’ın ve onlar gibi bu işe kafa yoranların akil insanların gözden kaçırdıklarını da görebilmeye başlarsın.

“Unutma ki, Zhuangzi’nin Zhuangzi olması ne kadar mümkünse, kelebek olması ya da olabilmesi de o kadar mümkündür. Ama bu noktada bu ikisinden hangisinin gerçek olduğunu soruyorsan, şimdiye kadar söylediklerimden hiçbir şey anlamamışsın demektir. Çünkü burada söz konusu olan gerçek değil, imkandır.

“Yine unutma ki, Descartes’ın gerçekten odasında olmasıyla, odasında olduğunu rüyasında görmesi arasında çok da fark yoktur. Descartes, eğer şu anda odamda olduğumu rüyamda görüyorsam, o zaman bu gerçek olamaz zannediyordu ve yanılıyordu.

“Yine unutma ki, beynin ister kafatasının içinde olsun, isterse bir kapta, gerçeklikten söz ediyorsak ikisi arasında bir fark olmayabilir. Aslolan sinyali nereden aldığındır. Bizler buna ayân-ı sabite diyoruz.

“Sana son olarak bir de nasihat:

“Sen bir süredir sana bir sırrı fısıldayacak bir ipucunun peşinden koşuyordun. Bu yolculuğun esnasında da doğru hiçbir şey yapmadın. Yanlıştan yanlışa gittin. Takdir edilecek tek bir şey vardı, o da gayretindi – ki ihtimal, ben de karşına o yüzden çıkıverdim. Ama bilmen lazım ki, her yanlış içinde yalana giden bir yol bulunabilir. Senin bütün gördüklerin de yalandı. Sadece Pamplona değil, Pamplona ile birlikte dönüp duran bütün bu devran dahi yalandır. Zira insanlara değil uyurken, uyanıkken dahi çeşitli levhalar, tablolar gösteririz. Bu noktadan bakınca, etrafında gördüğün insanların kurgu dedikleri şeyler ne kadar gerçekse, senin günlerdir yaşadığın otel ve o otelin içindekilerin sureti de ancak o kadar gerçek olabilir.

“Bu dünya işte böyle bir yerdir, Turco.

“Burada şehirler ısınır, denizler kaynar, boğalar ölür, oteller kaybolur.

“Ama sureti yalan, aslı gerçek olan bu dehşet verici görüntüler, çoğu insanın dikkatini çekmez.

“Halbuki bunların her birinde düşünenler için ibretler vardır.”

Pamplona, şehrin sınırları içerisine girdiği andan itibaren onu çepeçevre kuşatmaya başlamış ve ona her seferinde daha da korkunçlaşan sahneler göstermişti. Önce kaçınılmaz sonlarına doğru onursuzca koşmaya itilen boğalar, ardından da kaç zamandır gününü de gecesini de zehir eden akıl almaz vahşet görüntüleri.

Kan koklamıştı günlerce. Gözü önünde boğaların yüreklerine saplanan kılıçların acısını kendi içinde de hisseder gibi olmuştu; ve her birinin hayatı sırtından, göğsünden, ağzından ve burnundan damla damla akıp giderken hiçbir şey yapamamış olmaktan ötürü kahrolmuş, bütün bunları engelleyebilecek çapta bir güce sahip olabilmeyi dilemişti.

Onca kan kaybettikten sonra ayakta duracak takati kalmayıp sendelemeye başlayan ve sonunda yere yığılan boğaları görüyordu günlerdir rüyalarında. Ayakları üzerine çökerek oturuyor ve hayatlarının son anlarını ne anlama geldiğini bile bilemedikleri bu sahneye bitkince bakarak geçiriyorlardı. Yüzlerinden çaresizlik ve hayak kırıklığı okunuyordu. İçini parçalayan bu manzaranın ardından, kırmızı pelerinli, soytarı kılıklı katiller, ellerindeki hançerleri yerde yarı baygın durumda oturan boğaların enselerine saplıyor, bu şokun etkisiyle son bir kez acıyla sıçrayan boğalar, o güne dek azami özenle yetiştirildikleri bu dünyada dünden bugüne neyin değiştiğini anlayamadan şaşkınlık içinde aramızdan ayrılıyorlardı.

Can yakarak ve can alarak eğlenen insanları misafir eden Pamplona, zihnine sürekli acı anılar depoladığı için sadece gündüzleri değil, geceleri de onu tüketiyor, kendine has yöntemleriyle bütün enerjisini emiyordu. Herhalde daha bu cehenneme girdiği ilk gün ona esir düşmüş ve yavaş yavaş daha da aşağılara sarkıtılıyormuşcasına çektiği acı giderek artmıştı. Olmaz olası festivalin bitmesi ve Pamplona sokaklarının tekrar sakinleşmeye başlaması da bu acıyı azaltmamıştı. Çünkü insanım diye ortalıkta gezen bu canavar ruhlu kadın ve erkekler başka cehennemlere çekip gitmiş olsalar da, günlerdir kan içe içe demini alan şehrin habis ruhu hala buradaydı. Ayaklarının altındaki kirli toprağa hakim olan bu kötü ruhu hissediyor, kızgın güneşin altında yerden ince ince yükselen kandan buharları teneffüs ettikçe midesi bulanıyordu. Ama yapacak bir şey yoktu. Gün itibariyle Pamplonalıydı ve çilesini doldurana dek de öyle kalacak, Montoya Oteli’ndeki zorunlu ikametine devam edecekti. Eskisinden farklı olarak sokakları arşınlamıyordu gerçi. Ama hemen her gün sabah erkenden dışarı çıkıp, gün boyu şehrin sakin bir köşesinde oturup kendisiyle baş başa kalmak istiyordu.

Otelden uzaklaşmak istemesinin kendisine itiraf etmekten kaçındığı bir nedeni de yok değildi. Montoya ona Brett’i hatırlatıyordu. Kendisine has ses tonuyla Montoya’nın lokantasında yükses sesle arkadaşlarıyla konuşan, ilgi uyandırıcı tavırlarıyla etrafındakileri ister istemez çekim alanına alan Brett, onu gören her erkek gibi Turco’yu da etkilemişti. Montoya’da oturdukça gerek Brett’i, gerekse onun yörüngesine kapılan erkekleri hatırlıyor, şimdi nerede ne yapmakta olduğunu bilemediği bu kadını düşünmek ona kıskançlıkla karışık bir acı veriyordu. Brett hakkında adından başka neredeyse hiçbir şey bilmiyordu. Ama arkadaşlarından birinin diğerine, ‘O senden çok daha iyi olan onca kişiyle yattı’ demiş olduğunu hatırlamak içini acıtıyordu. Brett’in neden olduğu bu acı Pamplona’nın verdiği acıdan daha farklı olsa da, içinde bulunduğu bunalımı körükleme adına her ikisi de birbirine yakın tesirde bulunuyordu.

Şehre teslim-i silah etmiş olan Turco’nun bu hali, bir süre daha devam etti. Derken günlerden bir gün, bir Pamplona kafesinde etrafında olup bitenlere neredeyse tamamen kayıtsız bir şekilde otururken, hayat hikayesi yeni bir açılım kazandı. Epey sert bir Arap kahvesi eşliğinde çıktığı zihinsel yolculuktan kafeye geri dönerken, hemen yanındaki masada oturan değişik bir adamın gülerek kendisine bakmakta olduğunu fark ederek irkildi. Adamın ne zaman oraya oturduğunu ve ne kadardır kendisini bu şekilde izlemekte olduğunu bilmediğinden içine derin bir tedirginlik hissi yayıldı. Gözlerinin içi bile gülen bu adam, sadece siyah ve beyaz giysiler içerisindeydi ve sanki bir süredir Turco’nun uyumadan gördüğü rüyadan uyanmasını ve kendisini fark etmesini bekliyormuş gibiydi. Sonunda beklediği anın geldiğini gören adamın gülümsemesi yüzüne daha da yayıldı ve kahkahalarla gülmemek için kendisini zor tutuyor olduğunu gizlemeye gerek görmeden hafifçe öne doğru eğilerek, ‘Merhaba Turco’ dedi.

Bütün bu farklı usüllerin içerisinde en köklü ve yerleşik olanı elbette ki İspanyol tarzıdır. İspanyol tarzı katl, üç aşamada gerçekleşir:

Birinci aşamada, boğanın uzun süredir bekletilmekte olduğu karanlık odanın kapısı açılarak arenaya girmesi sağlanır. Yüzyıllar öncesine dayanan çok özel bir eşleştirmeyle yetiştirilmiş olan boğa, esaretten kurtulmuş olmanın etkisiyle arenanın etrafında koşmaya başlar. Boğanın bir parça kendine gelmesinin ardından kendilerine pikador adı verilen iki atlı arenaya girer ve boğanın ensesini ellerindeki mızraklarla birkaç yerden yararlar. Mızrağı yiyen boğa hafiften kan kaybetmeye başlar. Ancak burada amaç kanını akıtmak suretiyle boğayı zayıflatmak değil, kan dolaşım sistemini tahrip ederek hayvanın kan basıncının düşmesini sağlamak ve böylelikle kalp krizi riskinin önüne geçmektir. Zira tarihi tecrübeler İspanyol milletine öğretmiştir ki, bunca eziyet ve şiddete dayanamayan boğalar sıklıkla arenada kalp krizi geçirerek erkenden ölebilmekte ve onca sıkıntıya katlanarak uzak diyarlardan gelip tribünleri dolduran misafirlerin heveslerini kursaklarında bırakabilmektedir.

İkinci aşamada, kendilerine banderiyero adı verilen üç kişi arenaya girer. Bu şahıslar, isimlerini boğaya saplayacakları banderiya adlı mızraklardan almışlardır. Banderiya adlı mızrakların özelliği, uçlarının sivri ancak çengelli olmasıdır. Yani batmasına batar, ancak geri çıkartılması hayvanın etini parçalamadan mümkün olmaz. Banderiyerolar, üzeri renkli süslerle kaplı olan bu mızrakları boğanın iki yanına takriben 10 santimetre derine saplarlar. Böylelikle boğa bir yandan daha çok kan kaybetmeye başlarken, diğer yandan acının tesiriyle daha da hiddetlenir.

Buraya kadar verilen bilgilerden kolaylıkla anlaşılabileceği gibi, ikinci aşamanın sonunda boğanın artık iflahı kesilmeye başlamıştır. Vücuduna saplanan banderiyaların sayısına ve derinliğine bağlı olarak bu tükenmişlik kendini belli eder. Ancak bunun ayarını doğru şekilde yapmak pikador ve banderiyeroların sorumluluğundadır. Zira kimi zaman görüldüğü gibi boğanın erkenden takatsiz kalarak dizlerinin üzerine çökmesi ya da pes ederek yere yığılması, gerçekleşmesi kesinlikle arzu edilmeyen hadiselerdendir. Diğer yandan ayakta durabilecek ve saldıracak güce sahip olduğu müddetçe boğanın vücudunun iki yanından yere doğru kanların süzülmesinde ve hatta ağzından kanlar damlamasında bir mahsur yoktur. Sonuçta ne de olsa acı son kaçınılmazdır. Zira üçüncü aşama, ölüm aşamasıdır.

Bu aşamada, arenaya matador adlı şahıs girer. Bu şahsın bir elinde kılıç, diğer elinde ise muleta adı verilen kırmızı bir pelerin vardır. Matador bu pelerini boğayı azdırmakta kullanır. Ancak yaygın kanaatin aksine, renk körü olan boğalar, kırmızıyı değil, hareket eden cisimleri hedef alırlar. Kan kaybetmekte ve güçten düşmekte olmasına rağmen çektiği acının verdiği isyanla kırmızı pelerine saldıran boğa, matadorun ustaca manevraları sonucunda her seferinde boş yere pelerini boynuzladıkça tribünlerden ‘¡Ole!’ sesleri yükselir. Matador bu noktada, boğanın insanınkinden farklı anatomisi gereği kendi vücudu etrafında hızla dönme kabiliyeti olmamasından istifade etmektedir.

Matador, arenaya girmesinden takriben 10 dakika sonra, boğayı kırmızı pelerine doğru son bir hamleye yöneltir. Ancak bu seferki amacı öncekilerden farklı olarak boğayla oynamak değil, uygun bir açı yakalayarak kılıcını yaklaşık 600 kilo ağırlığındaki hayvanın bağrına (kalbini ya da şahdamarını hedef alacak şekilde) saplayarak ölümcül darbeyi indirmektir. Bu noktada matadordan beklenen, net ve ani bir darbeyle son noktayı koymasıdır. Ancak bu her zaman olmaz. Pek çok kez yaşandığı gibi matador kılıcını boğanın kalbine ya da şahdamarına isabet ettiremez. Bunun sonucunda da, gövdesi ağır bir yara aldığı için büyük bir acı çeken hayvanın akciğerlerine, ağzına ve burnuna kan dolmaya başlar. Kısa bir süre sonra da yere yıkılacaktır. Bu durumda matadorun yapması gereken şey, hançerini boğanın omuriliğine saplamak suretiyle hayvanı derhal öldürerek acısına bir son vermektir. Bunun aksine davranışlar barbarlık olacağından kesinlikle kabul edilemez.

Gösteri, ölü boğanın katırlar tarafından çekilen bir arabanın ardına bağlanarak arenadan çıkarılması ve omuzlara alınan matadorun kendisini alkışlayan tribünleri selamlamasıyla sona erer.

“¡Ahí va! ¡Ahí va!” Bütün bunları eğlenceli bulanların hayattan anladıkları bu olsa gerekti… Hepsi hayatlarının en mutlu gününü yaşıyor gibiydiler.

Boğaların koşusu, farklı nedenlerle orada bulunan ve artık yeni ismine alışmaya başlamış olan Turco için ise hayal kırıklığını derinleştirmekten başka bir işe yaramamıştı. 800 metrelik encierro macerası, sevenleri kadar sevmeyenleri için de pek çok yönüyle çarpıcıydı elbette. Ancak Turco, her ne kadar zaman zaman boğaların yüzlerinde önceden rüyasında gördüklerini çağrıştıran hisler yakaladıysa da, genel manzara gördüklerinden daha farklı cereyan etmişti. Gerçi zaten baştan da bire bir bir örtüşme bekleyerek izlememişti koşuyu. Ancak haftalardır süren bir bekleyişten eli boş çıkmış olması, umutsuz bir arayış içerisinde olduğu fikrine daha çok saplanmasına neden olmuştu.

Otele döndüğünde lokantada her zamanki köşesine geçip yorgun gözlerle etrafında olan bitenleri izlemeye başladı. Dikkatini ilk olarak pencere kenarından boğaları izleyen bir arkadaş grubu çekti: Güzel bir kadın ve ona olan ilgilerini gizlemeyen dört erkek. Amerikalı olsa gereklerdi. Onları daha önce de görmüştü. Gerçi otele çok da uzun bir süre önce gelmemişlerdi, ama farklı davranışları nedeniyle kolaylıkla göze çarpıyor olduklarından herkes onları çabucak tanımıştı. Zaten şu anda da diğer masalarda oturanların çoğu belli etmemeye çalışarak onları izliyordu.

Kadının kendisine has bir çekiciliği vardı. Sadece arkadaşlarını değil, girdiği ortamdaki herkesi çok kısa bir sürede etkilemeyi başarıyordu. ‘Ona duyulan ilgi güzelliğinden ziyade bu kadınsı tavırlarından kaynaklanıyor olmalı’ diye düşündü Turco. Güzel kadın sürekli konuşuyor, kendisine has tavırlarla çeşitli konularda olur olmaz yorumlarda bulunuyordu. Aşağıda gördükleri boğalardan bahsediyorlardı:

‘Ne kadar da güzel, öyle değil mi?’

‘Boynuzlarını kullanmayı nasıl da iyi biliyor, görüyor musun? Boksör gibi, sağlı sollu…’

‘Gerçekten mi?’

‘Seyret.’

Kadının adı Brett’ti. Turco’nun anladığı kadarıyla gruptaki dört erkekten biri olan Mike ile birlikteydi. Ancak zaman zaman diğerleriyle de yakınlaşmakta mahsur görmüyor gibiydi. Dahası, grubun içindeki diğer erkekler de ona olan ilgilerini gizleme ihtiyacı hissetmiyorlardı. Bu karmaşık ilişkiler aklına yıllar önce okuduğu bir Shakespeare oyununu getirdi. Belki üzerinden çok zaman geçtiğinden, belki de haftalardır kafası allak bullak olduğundan oyunun adını hatırlayamadı. Bunun üzerine morali daha da bozuldu ve kendi kendine ‘Ne halleri varsa görsünler, bana ne ki?’ diye mırıldanarak odasına çıktı.

Takip eden günlerde de onlara pek çok kez rastladı. Kimi zaman otelde, kimi zaman da Pamplona sokaklarında çıktılar karşısına. Ancak bozulan uyku düzeni nedeniyle bir gece uyumakta zorluk çekip de aşağıya indiğinde son kez gördü onları. Mike, muhtemelen alkolün de yardımıyla rahatsızlığını dışavuruyordu:

‘Boğalar ne kadar da sevimli, öyle değil mi? Onları seviyorsun değil mi Bill? Bir şey söylesene Robert. Sanki cenazedeymiş gibi oracıkta oturma. Brett seninle yattıysa ne olmuş yani? O senden çok daha iyi olan onca kişiyle yattı.’

‘Kapa çeneni! Kapa çeneni Mike!’

‘Karşımda durup sanki bana vuracakmışsın gibi davranma. Bunun benim için bir anlamı yok. Söyle bana Robert, neden zavallı bir öküz gibi Brett’i takip ediyorsun?’

İlk kez geliyor olmasına rağmen o da hissediyordu olacakları. Haftalardır karış karış yürüdüğü bu sokaklara kısa bir süre sonra adım atmak bile mümkün olmayacaktı. Yaz aylarında kimi karınca yuvalarının etrafı nasıl kıvıl kıvıl oluyorsa, Pamplona da işte öyle olacaktı! Dünyanın dört bir yanından gelen ziyaretçiler şehre sığmayacak, bir yolunu bulup şehre girebilenler de, her metrekaresinde en az 6 kişinin bulunduğu sokaklarda yürümek için yer bulamayacaklardı.

Şimdiden görüyordu. Tenleri kızgın güneşin altında parıldayan insanlar, sokaklarda sanki ayakları prangalıymışçasına küçük adımlar ata ata yürüyorlardı. Pencere ve balkonlara doluşmuş olanlar onları hayranlıkla izliyor, kendisi de bu pencerelerden birinden sokaktakilere ve onları izleyenlere bakıp hala bütün bunlardan bir anlam çıkarmaya çalışıyordu. Ancak güneşin sıcakla, alkolün şehvetle, kırmızının da beyazla kardeş olduğu bu şehir ona hiçbir şey söylemiyordu.

Şayet şu anda biri çıkıp da ona Pamplona şehrinin ne anlam ifade ettiğini soracak olsa, bunca günün ardından söyleyeceği tek kelime herhalde ‘ruhsuzluk’ olurdu. Bu şehrin ruhu yoktu. Bu şehirde yaşayanlar da, festival nedeniyle şehri ziyaret edenler de ruhsuzdu. Şehrin, zihnindeki sorulara çözümler sunacağını umarak buralara kadar gelmişken, bugün itibariyle elinde olan tek şey derin bir hayal kırıklığıydı.

‘Tauromaquia!’ ‘Pamplona!’ ‘Avenida de Hemingway!’

Bu üçünden artık geriye bir tek ‘Tauromaquia’ kalmıştı herhalde ona bir ipucu sunabilecek. Bu nedenle de kısa bir süre sonra dikkatini tamamiyle ona vermesi gerekecekti muhtemelen. Zaten farklı nedenlerle de olsa şehirde son günlerde herkes tauromaquia’yı beklemekteydi. Değil mi ki festival herşeyiyle bu konsept üzerine oturtulmuştu? O zaman boğalar elbette koşacak, koşacak ve nihayetinde dövüşüp acı içinde öleceklerdi.

Gün boyu aşındırdığı Pamplona sokakları ona sürekli bu beklentiyi fısıldamaktaydı. Bu şehir boğa kanına susamıştı. Bu susuzluğu dindirebilme adına Temmuz ayı bir an evvel gelmeli, Pamplona tekrar boğa kanıyla sulanmalı, ve toprak bir dahaki Temmuz ayına dek canlılığını muhafaza edebilme adına alabildiğine kan içmeliydi. Bir ipucu aradığı sokaklarda başka hiçbir mesaj yok gibiydi.

Günün yorgunluğunu otelin lokantasında atıyordu her akşam. Arayışını sürdürme adına bir köşeye geçiyor, acılı sosa buladığı patates kızartmasını yiyerek, kabuğunu kırabilme adına bir tür denek olarak gördüğü insanları izliyordu.

‘Yine patates kızartması mı Turco?’

‘Sí, Juanito. Con salsa caliente por favor.’

Maria / Iberia sondan üçüncü sıraya geldiğinde yüksek volümlü müzik eşliğinde yüzünde garip bir ifadeyle uyuyan yolcuyu farkeder farketmez alışkın olduğu hızlı değerlendirmelerinden birini yaptı ve yolcunun uykusunun yeterince derin olduğu düşüncesiyle kendisini uyandırmamanın daha doğru olacağına karar verdi. Ardından da derhal güleryüzünü tekrar takınarak sondan ikinci sıraya doğru ilerledi.

Maria / Iberia’nın hayatı uçuş kabinlerinin içinde geçiyordu. Hatta daha doğru bir ifadeyle, uçuş kabinlerinin dar koridorlarında… Her kalkıştan önce yolculara acil çıkış kapılarının yerlerini, oksijen maskelerinin kullanımını izah eden ses kaydına pandomimle eşlik etmek, ardından da yolculuk boyunca bu dar koridorlarda ileri geri yürümeye çalışarak hizmet sunmak, Maria / Iberia’nın monotonlaşmış hayatının bir özeti haline gelmişti.

Sondan üçüncü sırada uyumakta olan yolcu da, ekonomi sınıfının dar aralıklı koltukları arasına sıkışmıştı gerçi, ama o bu duruma sadece üç saat boyunca katlanacaktı. Ancak daha da önemlisi, içine düşmüş olduğu uyku, kulaklarındaki yüksek volümlü müzikle birlikte onu bu bunaltıcı ve kötü yerden almış, herkesin gidemediği yerlere götürmüştü. Talihli yolcu, zamandan ve mekandan böylelikle kopmuş, kendini ister istemez farklı bir gerçekliğin kollarına bırakıvermişti. Dahası, pek görülmedik bir iltimasla, dinlemekte olduğu şarkı, kulağına küçük sırlar fısıldamak suretiyle vardığı dünya konusunda ona rehberlik etmeye başlamıştı: ‘Time is never time at all.’

Yolcunun yeni dünyası karanlık ama huzurlu bir geceden ibaretti. Bu dünyaya uzun süredir her gece gelip gitmekteydi. Ama sabah uyandığında kovasına çok az şey doldurabilmiş olduğundan bu gezilerin ona bir faydası dokunmamış, hatta kimi zaman onu daha da depresifleştirmişti. Son iki yıldır kendisini hapsettiği yirmi metrekarelik odadan yaptığı bağlantılar ise, çoğunlukla huzursuzluk verici ve sıkıntı dolu olmuştu. Ancak kısa bir süre önce karşısına bir iz çıkmış, o da, kendisini bile şaşırtan bir şey yaparak o izin peşine takılmak için gerekli gayreti göstermekten geri durmamıştı. Böylelikle de, yirmi metrekarelik dünyasından çıkışı, bir kuşun kafesinden çıkışı misali ruhunu bir parça özgür kılmıştı. Artık vardığı gece daha geniş ve daha huzurluydu. Daha da önemlisi, bu gecenin karanlığında artık küçük de olsa bir rehberi vardı ve bu rehber, arayışının ona sunduğu değişimin ne anlama gelebileceğini söylemeye çalışıyordu:

‘Believe, believe in me, believe,
That life can change, that you’re not stuck in vain.
We’re not the same, we’re different tonight.
Tonight, Tonight, so bright,
Tonight, Tonight.’

Yolcu, huzurlu karanlığın içinde gerçekleşen yolculuğunda hızla çeşitli yerlere akıp gidiyor, çeşitli insanlar ve yapılar görüyor, bütün bu gördükleri ona başka yerlerde aynı yoğunlukta hissedemediği duygular yaşatıyordu. Ancak koltukların arasındaki dünyaya zorunlu bağlılığı da yolculuğunu etkilemiyor değildi. Türbülans nedeniyle arada bir gayriihtiyari irtifa kaybedip kazanan demirden kuş, onun ayrı bir dünyadaki akış ve gidişlerine de tesir ediyor, yukarıdan hızla geçip gitmekteyken aşağıya bakarak izlediği dünyaya doğru türbülansın etkisiyle ani bir şekilde alçalıp yükseldiği oluyordu. Vardığı yeni dünyadaki bu yolculuğun ona verdiği mutluluk, nereye gitmekte olduğu konusunu dahi ilgisiz kılmış, yolculuğun kendisini başlı başına bir amaç haline getirmişti. Sonradan hatırlamayacak olsa da, o andaki tek isteği bir daha geri dönmemek, ve bundan sonra hep orada kalmaktı:

‘And you know you’re never sure,
But you’re sure you could be right,
If you held yourself up to the light.’

İnsanın istemsizce içine düştüğü karanlığın içinde aranıp bulunabilecek bir şeyler olabileceği düşüncesine aslında ne kadar da yabancıydı. ‘Hep burada kalmak, bulmam gereken şeyleri burada aramak neden daha önce gelmedi hiç aklıma?’ diye düşünüyordu. ‘Peki ya şimdi aklımda olmasına rağmen geri dönünce unutursam? Nasıl başaracağım hatırlayabilmeyi?’

‘Believe, believe in me, believe,
In the resolute urgency of now.’

Bu karanlık alem, zaferini kazanması gereken yer olmalıydı. Ruhunu ve derinliğini dışarıdakilere tarif etmenin mümkün olmadığı bu karanlıkta düğümler çözülmeli, bu yeni dünyanın her noktası kilometre taşlarıyla döşenmeliydi. İmkansızlar başarılmalı, kapasitesinin altında kullanıla kullanıla körleşen zihnine yeni yollar açılmalıydı. Herşeyin başlangıcı da, ihtimal, sahteliğe olan esaretin tersine çevrilmesiyle mümkündü.

‘We’ll crucify the insincere tonight, tonight,
We’ll make things right, we’ll feel it all tonight, tonight,
We’ll find a way to offer up the night tonight.
The indescribable moments of your life tonight.
The impossible is possible tonight, tonight.’

Yolcu üç saate yakın bir süre boyunca seyahatine devam etti. Sonunda her iki seyahati de aynı noktada, İberya’da sonuçlandı. Gözkapaklarını hafifçe araladığında zihninde yankılanan cümleler, nedenini artık bilmese de hafifçe gülümsemesine neden oldu.

‘Believe in me as I believe in you…
Tonight, tonight!’

“Az önce restorana girmişti, efendim. Şimdi yemeğini yiyor. Bir yandan da ne yapacağını düşünüyor.”

“Güzel. Bulmacanın ne kadarını çözebildi?”

“Çok küçük bir kısmını, efendim. Gerek boğaların varlığı, gerekse sokağın ve insanların görünüşlerinden hareketle beyninin ona ‘İspanya’da geçen’ bir oyun oynadığını düşünerek kendisinden beklenen bir sonuca varmıştı biliyorsunuz ikinci günün sonunda. Ardından da, internet üzerinde biraz araştırma yaptı. Salıverilen boğaların koşusunun İspanya’da her yıl düzenlenen festivallerde önemli bir yer tuttuğunu öğrendi. Önceki yıllarda televizyon haberlerinde İspanya’da sokaklarda koşan boğaları ve onlardan kaçışan insanları izlemiş olduğunu dikkate almıştık baştan zaten.”

“Ama tabii bilgisi yüzeyseldi, öyle değil mi?”

“Elbette, efendim. Encierro’nun bu denli ritüelleştirilmiş bir gelenek olduğunu yeni öğrendi.”

“Başka?”

“Boğaların Pamplona ve Hemingway Bulvarı ile ilgisini de yine ikinci gün çözmüştü, efendim. Ama tabii enformasyonel seviyeden ileri gidemedi. Ancak merakı doğal olarak arttı. Yine de bu isimlerin eskiden izlediği haber ya da filmlerden aklında kalmış olması gerektiğini düşünüyor. Zaten asıl sonuç veren şey, rüyanın netliği ve alıcılarına hitap etmesi oldu.”

“Rüyanın gücünün artırılmasını baştan beri hak etmemişti, ama sana dua etsin… Peki verdiklerine değdi mi? Başarabileceğini düşünüyor musun hala?”

“Aslında, efendim, küçük de olsa bir umut yok değil. Ama biliyorsunuz şehirde artık küçük umutlara bile çok nadir rastlanıyor. O yüzden kendi adıma boşa gitmeyebileceğini düşünüyorum.”

“Ne zaman uyanmıştı?”

“27 dakika önce, efendim.”

“Ne zamandır restoranda?”

“16 dakika önce içeri girdi, efendim”

“Anlık muhakemen nedir?”

“Efendim, ikinci günden sonra anahtar ifadelerle ilgili araştırmalarını epey artırdığı için merakı da aynı ölçüde arttı. Tabii… biliyorum… sonuçta hepsi hala enformasyonel seviyede… Ama son zamanlarda hayatı da onu epey bunalttığı için bu adımı atacaktır.”

“Çıkınca ne yapacak? Görünen nedir?”

“Efendim… Ben de onu söylemeye çalışıyordum. Eğer beklenmedik bir değişim yaşanmazsa, yemekten sonra doğruca evine geri dönüp uçak bileti satın alacak.”

“Demek öyle. Ama tekrar söylüyorum, bu seni fazla umutlandırmasın.”

“Elimden geleni yapacağım, efendim. Ama beni tanıyorsunuz…”

“Evet, tanıyorum. O yüzden tekrar ediyorum ya zaten. Gereksiz yanlışlar yapmaman lazım. Zaten çok fazla verdin. O yüzden şimdi gerekeni yapıp biletlerinin fiyatlarını artırmanı istiyorum.”

“Efendim…”

“İtiraz yok! Ne diyorsam onu yap!”

“Elbette, efendim.”

“Ha, unutmadan… Şehri de biraz daha ısıt.”

“Nasıl isterseniz, efendim.”

Ağır hareketlerle doğruldu. Ancak kendisinde hissettiği farklılık nedeniyle bugünün diğerine nazaran pek de rutin geçmeyeceğini şimdiden anlamıştı. Zaten ilk dakikadan itibaren tamamen rutin dışı gerçekleşti herşey. Duş alıp yemek sipariş etmek yerine, aceleyle yüzünü yıkayıp dışarı çıktı hemen. Kapıyı açar açmaz yüzüne çarpan sıcak hava, göbeğinde yaşamasına rağmen çok sınırlı temasta bulunduğu koca şehirle tekrar yüz yüze gelmesini sağladı. Hızlı adımlarla her zaman yemek ısmarladığı Sirkeci İstasyon Arkası’ndaki esnaf restoranına doğru ilerlemeye başladı.

Restorana vardığında, kapıya bakan, gireni çıkanı görebileceği bir yere oturdu. Sadece korkudan ve belirsizlikten ileri gelen bir temkinlilik değildi bu. Aynı zamanda insanları gözlemlemek suretiyle bir süreliğine şehrin ve şehirdeki hayatın bir parça içine girmek, böylelikle de kabusun neden olmuş olduğu endişeden bir parça sıyrılabilmek istiyordu. Son zamanlarda biraz tuhaflaşan yirmi metrekarelik küçük dünyasından aşağı yukarı 300 metre kadar uzaklaşmış olmasının nedeni de buydu zaten. Normalde telefonla sipariş edeceği aynı yemeği, konuşan, gülüşen, tartışan insanların arasında, onların sözlerinden oluşan uğultunun içinde yiyecek, böylelikle sakinleştikten sonra da, herşeyi sağlıklı, dingin bir kafayla ele alacaktı. Hızlıca aldığı kararın tek gerekçesi buydu. Ancak bütün bu yaşadıklarının ne anlama geldiği sorusu da bir yandan hala zihnini kemirmeye devam ediyordu.

Herşey sadece bir hafta önce başlamıştı. Gördüğü kabustan az öncekine benzer bir şekilde, göğüs kafesinde sessiz bir çığlıkla uyanmıştı. Uyandıktan sonra bir süre daha kalbi gümbür gümbür atmaya devam etmişti. Bir parça kendine geldikten sonra, kıpırdamadan yatmaya devam etmiş ve öylece gördüklerini düşünmüştü.

Rüyasını bu denli etkili kılan, herşeyi gerçeğe çok yakın bir netlikte yaşamış ve hissetmiş olmasıydı. Ancak günlük işlerine dönmeye başladığı andan itibaren bu duygu yoğunluğu yavaş yavaş ortadan kalkmış, daha sonra da rüyanın üstünde durmamıştı. Ertesi gece aynı rüyayı aynı netlikte görerek aynı korkuyla uyanınca, uyanıklık sonrası ürperti ve şaşkınlığı bu sefer doğal olarak daha uzun sürmüştü. Üçüncü gece ve sonrasında ise, ürperti ve şaşkınlık, giderek artan bir endişeye bırakmıştı yerini. İşin tuhaf yanı, gördüklerinde aslında pek de korkulacak bir şey yok gibiydi. Parke taşlar döşeli bir sokakta yüzlerce boğanın delice koştuğunu görüyordu rüyasında. Boğaların etraflarındaki insanlar da boğalara hedef olmamak için sağa sola kaçışıyorlardı. Sürünün en önünde kendisine doğru koşan boğaları görüyor, ancak rüya çok uzun sürmediğinden, arkadan kaç boğanın onları takip ettiğini öğrenemiyordu. Ancak koşan onca boğanın ayaklarının sokağın taş parkelerine çarpmasıyla çıkan ses, sağır edici seviyedeydi. Kimi Afrika kabilelerinin iki sesli davullarının binlercesinin aynı anda ve düzensizce çalınıyor oluşuna benzer bir sesti bu.

Rüyasını onun gözünde ürpertici (ve hatta belki de hüzünlü) kılan bir diğer şey ise, ön saflarki boğaların yüzlerinde okuduğu ürküntü ve endişe dolu ifadelerdi. Uykudan uyandığında içinde bulunduğu ruh hali, muhtemelen bütün bu gördüklerinin ortaya çıkardığı farklı duyguların birbirine karışmasının bir sonucuydu. Koşan binlerce boğanın sokakta yankılanan bir uğultu halindeki ayak sesleri uyandıktan sonra da zihninde canlı kalıyordu. Kulaklarında çarpıntısını duyduğu kalp atışlarına karışan bu ses, ona boğaların yüz ifadelerini hatırlatıyordu. Boğaların yüz ifadeleri, uyanıklığının ilk anlarındaki korku dolu ruh haline derin bir hüzün de ekliyor, anlam veremediği bu duygu seli içerisindeki hüzne teslim olması durumunda hüngür hüngür ağlayabileceğini fark ediyordu. Tabii bir de nereden çıktığını bilmediği üç ifade birbiri ardına zihninde yankılanıyordu: ‘Tauromaquia‘, ‘Pamplona‘, ‘Avenida de Hemingway‘, ‘Tauromaquia‘, ‘Pamplona‘, ‘Avenida de Hemingway‘, ‘Tauromaquia‘, ‘Pamplona‘, ‘Avenida de Hemingway‘…

Ne de olsa herşey, hayat denilen mücadeleye bir yerlerden tutunmak istemeleriyle ilgiliydi eninde sonunda. Üzerinde yaşadıkları ve nereye doğru yol aldığını bilmedikleri bu küre şeklindeki cisim, öyle ya da böyle insanoğlunun yegane oyun sahasıydı. Bu sahada cereyan eden küçük ve (nisbeten) büyük oyunlarda, belli noktalara odaklanmak, insan tabiatı gereği diğer başka noktaların öncelik sırasını etkiliyordu. İşte bu nedenle, kendilerine ‘iş’ belledikleri şeyleri yapmak üzere beyaz şemsiyelerinin altında hedeflerine doğru ilerleyen insanlar, havaların ısınmasıyla eskisinden de güzel bir sergi alanına dönmüş olan şehr-i İstanbul’un gizemlerine kayıtsız kalıyorlardı.

Örneğin, Galata Köprüsü üzerinden koşar adım Karaköy‘e yürüyenler, tepedeki güneşin artık yavaş yavaş kaynatmaya başladığı Haliç‘ten yükselen seslere aldırış etmiyorlardı. Oysa Haliç, ayaklarının sadece birkaç metre altında boğazın son canlılarını su yüzeyine kusa kusa fokurduyor, ortaya çıkardığı bu sonsuz güzellikteki manzarayla adeta dile gelerek şehir ahalisine sırlı bir mesaj iletmeye çalışıyordu. Ancak Haliç’in anlatmak istedikleriyle değil, üzerlerine yapışmaya başlayan boğucu derecede nemli havayla ilgilenen insanlar, sadece ve sadece yolları üzerindeki ilk klimalı ortama varmanın derdindeydiler. Yine de, İstanbul (ve hususi olarak Haliç), yıllardır hayat üflemeye çalıştığı bu insanlardan belli ki hala ümidini kesmemişti. Ama herhalde bazı şeyler için bugün de çok erken olmalıydı… Zira aradan saatler geçip de güneş nihayet ufka yaklaştığında insanların sinirleri bir parça olsun yumuşuyordu yumuşamasına, ama gelecek için ümitli olma adına neredeyse hiç kimse küçük bir bahane dahi sunmuyordu bu güzel şehre.

İşin doğrusu, İstanbul anlamını zaten baştan yitirmişti. İstanbul dendiğinde ahalinin aklına artık aynı yerler bile gelmiyordu. Zira İstanbul surların dışına taşmış, Sarayburnu ile Bayezid Camii arasında atan kalbinin sesi artık pek duyulmaz olmuştu. Topkapı Sarayı, Yerebatan Sarnıcı, Sultanahmet ve Ayasofya, ‘etkinlik olsun’ niyetiyle okul gezilerinde öğrencilere gösterilen yapılardı artık sadece. Yaz mevsimi gelip de okullar kapandığında ise daha çok turistler gezerdi bu mekanları. Zaten bugün de öyle olmuştu. Sabah erkenden başlayan ziyaretler, mevsim nedeniyle nisbeten daha geç saatlere dek sürmüş, gün boyu sıcaklar nedeniyle litrelerce su tüketen insanlar, akşama doğru büyük bir yıpranmışlık hissiyle dolmaya başlamışlardı.

Güneş batmadan az önce tarihi mekanları terk etmeye başlayan son ziyaretçiler, böyle bir bezmişlik ve tükenmişlikle At Meydanı civarına park edilmiş otobüslerine doğru yürüyorlardı. Meydana çıkan sokakların asfalt zemini, ziyaretçilerin plastik türevi ayakkabı tabanı malzemelerinin gün boyu sıcaktan eriyerek bıraktığı lekelerle doluydu. Belediye işçileri, neredeyse 300 yıl önce köpeklere yem olan Sadrazam Damat İbrahim Paşa’nın cesedinin sürüklendiği bu sokakları birkaç saat sonra özel solüsyonlu bir sıvıyla yıkayacak, eski İstanbul’u bir sonraki güne hazırlayacaklardı. Çünkü hayat illa ki devam etmeli, hiçbir şey oyunun kuralınca oynanmasının önüne geçmemeliydi.

Ancak herkes farkında olmasa da, istisnaların da bu oyunda yeri yok değildi. Dahası, geçmişi çok yoğun gelişmelerle dolu olan bu bir parça ayrıcalıklı yerde yeni bir istisna daha yaşanmak üzereydi. Birkaç dakika sonra güneş tamamiyle gözden kaybolup, birbirine karışan akşam ezanlarının sesleri At Meydanı’nı doldurmaya başladığında, Gülhane Parkı’na çok yakın bir yerden sessiz bir çığlık yükselecekti.