Derin Sular

Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları, Recep Peker:

Bizce istiklal, varoluşumuzun ve istikbalimizin temelidir. İstiklal, bu bakımdan üzerinde daha heyecanla, daha sıcaklıkla titreyeceğimiz bir mefhum halini arzeder. İnsanlar, sade lügat manasını tanıyıp işittikleri bir kelime uğruna başlarını değil, parmaklarının ucunu bile feda etmezler. Binaenaleyh Büyük Önderin dili ile gençliğe emanet edilmiş iki mefhumdan bir başlıcası olan istiklali, yalnız kelimenin lugat manasiyle değil, hayattaki tatbik manalariyle de kavramış olmalıyız ki, icabında uğrunda seve seve canımızı ve başımızı verelim.
…
İstiklalin bir şartı da kültürün yabancı kültürlerin baskısı altında olmaması ve ulusal esaslar üzerine kurulmuş bulunmasıdır. Bununla beraber bugün yeryüzünün medeniyet ışığı ile aydınlanmış olan bütün parçalarında her ulus için müşterek olan, teknik ve siyans bakımından ileri gidişlerinde her devletin aldığı paylar ve parçalar vardır; buna “kültür jeneral” diyoruz. Onu edinmemek, ileri olmak iddiasında bulunan insanlar için bir istiklal kusuru değil, hatta büyük bir eksik sayılır. Fakat kendi yurdunun içinde kendi tarihine, kendi ananelerine, geçmişin acı ve tatlı hatıralarına bağlanış, bütün bunların heyeti mecmuasını anlatış ve bunların içinde bulunulan günlere uyuş, ulusal kültürün esaslarını teşkil eder.

Peker, Recep. 1936. Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları. Ankara: Ulus Basımevi. 104, 108.

Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları, Recep Peker:

Feodal devlet göçtü gitti. Onun yerini alan liberal devlet tipi de eskidi, rolünü bitirdi. O da anarşik ve istismarcı siması ile ve karma karışık kaprislerle dolu çeşidli partileri ile tarihe intikal etmektedir.
Dünyanın en güçlü görünen devletleri, bunun ıztırabını çok derinden çekerlerken, yeni doğan devletlerin, bilhassa Türkiye Cumhuriyeti gibi en karanlık bir devirden yep yeni bir hayata doğan bir devletin, böyle liberal kombinezonlar ve darmadağınık unsurlarla idare edilemeyeceğine yeter örnekler gostermiş olduğumu sanıyorum.
Bu yoldaki dikkatimi uyanık tutmağa yarayacak daha bir kaç hadiseden bahsetmek isterim:
İsviçrenin bundan evelki devlet reisi Pilet Golazın parlamentoda söylediği şeyler arasında bu manada bir parça vardı:
— “Bugünkü dünya işlerinin her bakımdan çapraşık yüz aldığı bir zamanda, bu şekil ile, işleri, parlamentonun didişmelerinden kurtarmak ve ileri götürmek imkânı yoktur. Bu vaziyet karşısında icra reisi, harbeden bir kumandan mevkiindedir. Bir asker, kendisine kumanda edenden, verdiği emrin esbabı mucibesini nasıl soramaz ve derhal yerine getirirse, millet vekilleri de devlet reisinin verdiği kararlara böyle uymalıdırlar….”
Bu sözlerin İsviçre gibi parlamantarizm hayatında en ileri olmak iddiasında bulunan ve en az iç ve dış ihtiraslara maruz bulunan bir devletin reisi, genç, enerjili, yüksek vasıflı ve yurddaşları içinde yüksek bir mevki sahibi olan bir zat tarafından söylenmiş bulunması ve bunların parlamento tarafından da protestosuz dinlenmiş bulunması, bu mevzudaki duyuş ve düşünüşlerimizin doğruluğunu gösterir.
İngiltere, yurddaşlarının hürriyet ve masuniyetleri bakımından fevkalâde titiz bir yurddur. Bu böyle olmakla beraber, yakın zamanda ingiliz meclislerinden geçen kanunlarla, ferdlerin yazma ve basma hürriyetlerini ve o masuniyetlerini takyid edici tedbirler alınmıştır.
Komünist propagandasının ordu, donanma ve inzibat kuvvetleri üzerinde müessir olmıya yeltenmesi, İngilterede devletin hürriyet ve masuniyetlere müdahale etmek hakkını tanıttı.
Kamaralar, filvaki ordu, donanma ve inzibat kuvetlerini kandıran ve isyana teşvik eden neşriyatın meni layihasını konuşurken, şiddedli ve heyecanlı müzakereler oldu, fakat sonunda bu yoldaki tahdid ve murakabe teklifleri kabul edildi.
Bu da geniş hürriyet telakkisinin sosyal bünye için zarar verici bir hale gelince, devlet elile tahdid edilmesinin yerinde olduğunu gösteren bir şeydir.

Peker, Recep. 1936. Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları. Ankara: Ulus Basımevi. 102-103.

Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları, Recep Peker:

Üyelerinin sayısından da anlaşılır ki, İsviçrenin en ileri ve halk tarafından en çok sevilir ve tutulur partisi, radikal demokrat partisidir. Bilirsiniz, demokratlık, hak ve hürriyet ve masuniyet anlamalarına ve radikallik de, vicdan serbestliğine bağlılık ve ileri düşünürlüktür. Bu partinin yanında konservatör katolik partisi var. İsminden, rengini kolayca anlarsınız, adını teşkil eden iki kelimenin her biri tek başına, her ilerileyiş [sic] adımını geri çeken, irticaı getirmek ve yaşatmak isteyen bir fikri anlatır. Bu iki menfi ad muhafazakarlık ve katoliklik yanyana gelince, meydana çıkacak partinin nasıl kıpkızıl bir irtica kurumu olduğu kolayca görülür.

Peker, Recep. 1936. Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları. Ankara: Ulus Basımevi. 100-101.

Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları, Recep Peker:

[Çekoslovakya'ya] uğradığım esnada memurların maaşları üstünde bir kanun layihası yapılmak isteniyordu, hükümetteki iki parti anlaşmış, diğerleri buna karşı duruyorlardı. Bu layıhayı böylece, değil meclisten çıkarmak, vekiller heyetinden bile geçiremiyorlar, bocalayıp duruyorlardı; konuştuğum bir partili, sorguma karşılık olarak şunları söyledi:
“- Biz, değil parlamentoda Çekoslovakyanın mukadderatını alakadar edecek müşterek kararlara varmak, icra vekilleri heyetinde omojen [sic] bir kanun layıhası yapmaktan bile aciziz, bereket versin Çekoslovakyanın hayatı, realitede sade bu parlamento gürültülerine dayanmıyor…”
Arkadaşlar, bu örnek üzerinde fazla durdum. Bu suretle Çekoslovakta gibi kültür, bayındırlık ve varlık bakımından ileride ve yıkılan Avusturya – Macaristan imparatorluğunun medeniyet vasıtalarının biriktiği bir muhitte bile liberal tip ile devlet idare etmek için uğranılan güçlükleri gördünüz. Bizim gibi her şeyini yeniden kuran, yurdu bundan önceki idarelerden bir çöl halinde eline almış olan bir devlette ve bahusus dışardan gelen ihtiras bakışları dinmemiş bir yurdda, liberal düşüncelerin aynı genişlikte tatbik alanı bulduğunu tasavvur ediniz… Böyle bir yolun bizim bünyemiz üzerinde ne kadar yıkıcı neticeler doğuracağını elinizle tutar, gözlerinizle görebilirsiniz!…

Peker, Recep. 1936. Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları. Ankara: Ulus Basımevi. 96.

Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları, Recep Peker:

Siyasal partiler arasında, bir kategori olarak bir takım meslek partileri de göze çarpar. Çiftçiler, köylüler, esnaf ve küçük sanayiciler, ya beraber veya yalnız başlarına partiler kurarlar. Bunların hepsi kendi meslekleri içinde birlikler yaparak, kendilerini temsil edecek mebuslar seçerek parlamentoya girmek isterler.
Bu katagorideki [sic] partilerin karakteristik noktaları şunlardır:
Bunlar liberal ve sosyalist terakkilerdeki partilerden başka, ulus varlığı içinde yalnız kendi zümreleri için üstün fayda temin etmek yolunu kovalarlar. Fakat arkadaşlar, burada küçük bir duruş yapmak isterim. Bu parçalanmış meslek gurublarına göre siyasal parti teşkili, yeryüzünün bugünkü yaşama şartları bakımından, ana güç olan ulusal birlik fikrini bozan bir şeydir. Dünyanın bütün işleri ulusal hacimde düzenlenmek istiyor. Herhangi bir zümrenin günlük politikaya, kendisini, kendi sınıf ve mesleğinden olanları üst edici gayelerde karışması, dünyanın bugünkü haline uyan bir hareket değildir.

Peker, Recep. 1936. Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları. Ankara: Ulus Basımevi. 88.

Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları, Recep Peker:

Sosyal demokrat diye bir parti tipi, bilhassa Orta Avrupada göze çarpar. Sosyal demokrat partiler, sosyalizmi kuvvetlendirmek, onun propagandalarını serbest hava içinde kolay ve geniş olarak yapmak ve sosyalistleri iktidar mevkiine getirmek isteyenlerin, demokrasinin serbest çalışma zemininden istifade için, bir taktik olarak, takbik ettikleri bir siyasal parti tipidir. Sosyal demokrat kombizenonu içinde sosyalizm bakımından, bir sınıfın ötekilere tahakküm etmesi telakkisile, demokrasi bakımından hürriyet ihtilalinin getirdiği, herkes için serbestlik telakkisi vardır. Birbirine zıd olan bu iki cereyanın bir arada toplanışına dikkatle bakmak gerektir; çünkü bu iki cereyan yanyana yürüyemez. Sosyal demokrat tertibinde, sosyalizm mi demokrasiyi, yoksa demokrasi mi sosyalizmi içinde etirmiştir, diye insan merak eder. Sizi uzun uzadıya işgal etmeden neticeyi söyleyim; bu kombinezon sosyalizmin, demokrasiden istifadeyi güden bir tertibinden başka bir şey değildir. Sosyal demokratlarda ana duygu, sosyalist duygusudur; sosyal demokratlıkta, sosyalizm, demokrasiyi avlamıştır. Eğer müsbet, menfi, terakkiperver, mürteci her cereyana açık olan demokrasi telakkisi uzun bir zaman devam etmeseydi; sosyalizm kısa zamanda hedefine varmak için proletarya diktatörlüğü üzerine devlet kuracak kadar genişliyemezdi.
Binaenaleyh sosyal demokratlar deyince, burada demokrasinin mahiyeti kaybolmuş olduğunu, sosyalizm ceryanlarının, demokrasiyi, kendi maksatlarında kullanmak için ellerine almış olduklarını göz önünde tutacağız.
Almanyada Hitlere karşı son seçimden önce yapılan harekette, komunistlerle sosyal demokratlar elele vermişlerdi.
Avusturyada son yıllar içinde bazı iç çarpışmaları olmuş ve bu arada Viyana Adliye sarayının yakılmasile neticelenen sokak ayaklanmaları esnasında, orada da komünistlerle sosyal demokratlar elele vermişlerdir.

Peker, Recep. 1936. Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları. Ankara: Ulus Basımevi. 81-82.

Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları, Recep Peker:

Dini, politika vasıtası olarak kullananlar, her çeşid ihtilalcilerin karşısında yeralmış ve onlarla mücadele etmişlerdir.
Hürriyet ihtilalinden sonra din taraftarları bu serbestlik içinde dinin müdafaasını politika yolundan yapmayı muvafık görmüşler ve din partilerini kurmuşlardır.
Bilirsiniz, din bir sosyal teşekküldür; bu böyle olmakla beraber ilk doğduğu günden bugüne kadar, bütün dünyanın, siyasal hayatındaki tesirlerini, bir gün bile inkıtaa uğratmamıştır.
Din, güya kendi köşesinde, huşuğ içinde kendi işlerini tanzim eder görünmekle beraber, her günkü faal tesir ve teşebbüsünü, içinde bulunduğu devrin en büyük siyasal çalışmalarında göstermiştir.
Daha önceleri, peygamberlik devirlerinde, din, devletin kendisi idi. Gerek feodal devlette, gerek onu takib eden hanedan devletinde, din bizzat iş başında bulunmamışsa da, baştakilerle bir ve beraber olarak insanlık haklarına karşı, insanlık haklarını istismar ve tahrib edici yolda yürümüştür.

Peker, Recep. 1936. Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları. Ankara: Ulus Basımevi. 74-75.

Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları, Recep Peker:

Hürriyet ihtilalinin getirdiği liberal, demokrat, cumhuriyetçi ve radikal partilerin karşısında bunların ifade ettikleri mefhumlara karşı kurulan reaksiyoner partiler vardır. Bunlar hemen, her yerde muhafazakarlar ve mutediller adını alırlar. Bunlar, bu adlar altında, ileri gitmenin hızını kesecek bir etek çekiş, ileri gidişi zorlaştırış ve ileri gidenlerin önüne birden göze batmıyan yumuşak maddelerden engeller koyucu rolünü yaparlar. Sözlerinde ve programlarında, ileri gidişin kendi ifadelerine göre zararlı sayılacak ölçüdeki hızını tadil gibi orta düşüncelilere hoş görünecek bir eda vardır. Hakikatte bunlar, uyanık olmıyanlara hoşça gelen bir dış görünüş içinde saklanmış, en zararlı mürtecilerdir.
… [H]ayata yeni doğan, yeni inkılablar yapan memleketlerde, mutedil veya muhafazakar maskesi altında kendi hüviyetlerini saklıyan ve en feci irticaları yapan partilere karşı çok uyanık olmak gerektir.

Peker, Recep. 1936. Recep Peker’in İnkılab Dersleri Notları. Ankara: Ulus Basımevi. 73-74.