• Ana Sayfa
  • .pdf
  • Linkler
  • İletişim
  • RSS
  •                      

Derin Sular

Fotoğraf Detayları
  • Featured Post Image
  • Featured Post Image
  • Featured Post Image
 
 

Musul’un Kaybı [Aydemir]

18 Aug2010
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Lozan müzakereleri sırasında Musul üzerinde İngilizlerin çok kararlı direnişleri ile karşılaşıldı. Hatta konuşmaların en keskin safhasında İngilizler, bu bölge için harbi de göze alacaklarını açıkça belirttiler. … Netice öyle oldu ki Lozan konferansının kesinti devresinde ve Büyük Millet Meclisinde çok sert ve alyhte çıkışlara rağmen, Musul işi askıda bırakılarak Lozan’ın kurtarılması yoluna gidilmek zarureti hasıl oldu. Çünkü Türkiye Musul cephesinde yeni bir harbi göze alamazdı. … Bu suretle gerçi Misakı Milli’nin bir kaydından fedakarlık yapılmak durumu başgöstermişti. Ama Ankara bu meseleyi özel bir konferans yolu ile çözmek ve Misakı Milli’nin tamamlığına orada ulaşmak yolunu seçti.

Yazının devamı »

 

Lozan Hükümlerinin Uygulanmaya Başlanması [Aydemir]

20 Jan2010
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Millet Meclisinde kabulü ile (23.8.1923) antlaşma hükümlerinin uygulanması işleri başladı. 15 Eylül’de Edirne’de Karaağaç bölgesi teslim alındı. 21-22 Eylül’de İmroz ve Bozcaada işgal edildi. Bu arada en duygulandırıcı olay, yabancı işgal kuvvetlerinin İstanbul’u terk edişleri oldu.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 135.
 

Lozan’ın İmzalanmasının Ardından Mecliste Tartışmalar [Aydemir]

19 Jan2010
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Lozan muahedesinin Mecliste kabul müzakereleri çok tartışmalı geçti. Birçok mebuslar antlaşmayı tartakladılar ve Murahhaslar Heyetini şiddetle tenkit ettiler. Mesela; Tekirdağ Mebusu Faik Bey (Öztırak) muahedenin, vatanın menfaatlerine aykırı olduğunu belirtti. İzmir Mebusu Necati bey “muahedede kapitülasyon kokusu olduğunu” iddia etti. İzmir Mebusu Vasıf Bey (Çınar) de “Murahhaslarımız maalesef Yunan siyasetini kabul etmişlerdir;” diye haykırdı. Başka sert konuşanlar da oldu. En ziyade tamirat meselesi, Batı Trakya işi ve Güney sınırları konusu tenkit ediliyordu. Neticede antlaşmaları kanunlaştıran dört tasarı, 213 lehte ve 13 aleyhte oyla kabul edildi. (340, 341, 342, 343 numaralı kanunlar.)

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 131.
 

Lozan’ın İmzalanması Haberinin Ankara’ya Ulaşması ve Rauf Bey’in İstifası [Aydemir]

18 Jan2010
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Barışın imzalandığı haberi Ankara’ya, 24 Temmuz’u 25’e bağlayan gece sabaha karşı geldi. 25 Temmuz günü tam saat 10.30’da Başvekil Rauf Beyle Meclis İkinci Reisi Ali Fuat Paşa Çankaya’da Gazi’nin evindeydiler. Gazi henüz istirahat halindeydi. Kendisine haber gönderen misafirlerinin yanına, onları bekletmemek için giyinmeye de lüzum görmeyerek, her zaman sabahlık yerine kullandığı Arap maşlahına bürünerek çıktı. Kıyafeti için özür diledi. Kendilerini bekletmek istemediğini söyledi. Rauf Bey hemen söze başladı:

Yazının devamı »

 

Lozan Anlaşmasının Kısımları [Aydemir]

17 Jan2010
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Lozan antlaşmalarını teşkil eden 1 muahede ile 17 ek, 16 vesika halinde de toplanabilir. Esas muahede, 5 bölüm içinde 143 maddeyi ihtiva eder. Bu maddelerin 45 maddesi toprak, uyrukluk ve azınlıklarla ilgili hükümlerdir. 18 madde mali hükümlere, 36 madde de diğer iktisadi hükümlere ayrılmıştır. Geriye kalan 44 madde de ulaştırma yolları, sağlık işleri vesaire ile ilgili maddelerdir.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 125-126.
 

Lozan’da Musul Meselesinin Tartışılması [Aydemir]

16 Jan2010
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

İsmet Paşa uzun bir muhtıra okuyarak, Türkiye’nin Musul vilayetini başka bir devlete terke razı olamayacağını açıkladı. Irki, siyasi, tarihi, coğrafi, iktisadi dayanaklarını şöyle açıkladı:

Yazının devamı »

 

Lozan Sürecinde Mecliste “Hiddet ve Şiddet Seli” [Aydemir]

4 Jan2010
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Gazi, İzmir’den Ankara’ya döndü. Onun dönüş yolunda, 18 Şubat’ta Eskişehir’de, Lozan’dan dönen İsmet Paşa ile birleşerek Ankara’ya dönüşü, Meclis çevresinde yeni dalgalanmalara sebep oldu. Çünkü 21 Kasım 1922’de başlayan Lozan Konferansı, ileride ve Lozan’la ilgili bahiste etrafıyla değineceğimiz çetin ve çeşitli çatışmalar, anlaşmazlıklar sonucunda 4 Şubat 1923’te kesilmişti. Yani, İsmet Paşa Ankara’ya sulh işini tamamlayamamış olarak dönüyordu. Gerçi Lozan konuşmaları tamamen kopmuş değildi. Bu kesintiden sonra tekrar masaya oturulacaktı.

Yazının devamı »

 

Vahdettin’in İngilizlere Sığınması [Aydemir]

26 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Vahideddin firarından birkaç gün önce, Başmabeyincisi Yaver Paşayı Refet Paşa’ya göndererek, Gazi ile temas ve muhabere imkânı aramıştı. Fakat An­kara bu müracaata, Vahideddin’in bu arzusunu yazıyla bildirmesi suretinde karşılık verdi. Bu yazı gelmedi. Bundan sonra Vahideddin, aşağıdaki mektu­bu ile İngiliz generaline sığındı:

“Dersaadet işgal orduları Başkumandanı General Harrington cenaplarına,

“İstanbul’da hayatımı tehlikede gördüğümden İngiltere devleti fahimesine iltica ve bir an evvel İstanbul’dan mahalli ahara (başka yere) naklimi talep ederim. 16 Teşrinisâni 1922 (16 Kasım 1922)

Halife-i Müslimin

Mehmet Vahideddin”

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 64.
 

Milli Mücadele'nin Öncü Şahsiyetleri: Refet Paşa [Aydemir]

21 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Refet Paşa; Millî Mücadelenin hareketli, fakat pek ele avuca sığmaz bir şahsiyeti idi. Mücadele içinde Garp Cephesi güney kısmı (yahut güney cephesi) kumandanlığı, Millî Savunma Bakanlığı, Dahiliye Vekilliği gibi önemli vazifelerde bulundu. Zekâ oyunları ve kulis arkası tertipler isteyen işlerde ayrıca başarılar gösteriyordu. “Refet Paşanın pusulası kurnazlıktır” sözü, onun için söylenmiştir. Fakat her kurnaz insanın daima zikzaklar göstermesi mukadder olan hayat kanunu, Refet Paşayı da etkisi altında bulundurmuştur. Nitekim kesin sonuç mücadeleleri sırasında, yani büyük taarruzda, Refet Paşa pasifti. Çünkü açıktaydı. Belki bazı ruhi kırgınlıklarla, verilen aktif hizmetleri kabul etmemişti. Bu sebeple de, Samsun’a Mustafa Kemal’le beraber ayak basanlardan biri olduğu halde, Mustafa Kemal İzmir’e vardığı zaman, Refet Paşa, muharip ordu safında ve Gazi’nin yanında değildi. Bu durumu ile ister istemez kendisini arka plana itmiş bulunuyordu. Zaferden sonra talihi, ancak Mustafa Kemal’in karar ve değerlendirmelerine bağlı kalacaktı. Yani zafer kazanıldığı zaman Refet Paşanın başının üstünde, gelecekte nasıl açılacağı belli olmayan bir soru işareti vardı.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 48-49.
 

Milli Mücadele'nin Öncü Şahsiyetleri: Fevzi Çakmak [Aydemir]

20 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Zafer günlerinde Genelkurmay Başkanı olan Fevzi Paşa, zaferden sonra mareşal oldu. Gençliğinde kurmay olarak orduya katıldıktan sonra, ülkenin en karışık yeri olan Rumeli’de, askerî hiyerarşideki hızlı sivrilişi ve bu arada kendisine idari devlet hizmetleri de verilişi, onu daha o zamanda ordunun gözde elemanlarından biri halinde göstermektedir. Anadolu’ya iltihakından önce son vazifesi İstanbul Hükümeti Harbiye Nâzırlığıydı. Bu katılmadan önceki safhalarda Millî Mücadele ve Mustafa Kemal’le arkadaşları aleyhindeki görüş, emir ve girişimleri, bir talihsizlik denecek kadar hatalı olmakla beraber, Anado­lu’ya katıldıktan sonra ordunun hazırlanışı yolundaki gayretleri, muharebeler zinciri içinde bazen Millî Savunma Vekili, bazen Kurmay Başkanı olarak hizmetleri, hatta bir aralık Başvekilliğe kadar yükselişi, onu Mustafa Kemal’in sadık bir yardımcısı, zaferin, bellibaşlı hazırlayıcılarından biri halinde yükseltti. Bu sebeple zafer günlerinde öyle görünüyordu ki, o artık, sadık ve itaatli bir ordu elemanı olarak kalacaktır.

Kaldi ki, İstanbul’un işgali ve kendisinin de Harbiye Nâzırlığı makam odasında düşman askerlerinin, hiç de saygılı olmayan muameleleriyle karşılaştıktan sonra Anadolu’ya geçişinden önceki olumsuz, aleyhte emir ve davranışları, zaferden sonra onu, artık ister istemez herhangi bir muhalefete kaymaktan, elbette ki alıkoyacaktı. Çünkü Anadolu’ya geçişten önce, hele Anadolu’daki komutanlara gönderdiği emir ve tebliğlerle, bu tahriklerin yarattığı Kumandanlar buhranının hatıra ve vesikaları, tabii unutulmuş değildi.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 48.