• Ana Sayfa
  • .pdf
  • Linkler
  • İletişim
  • RSS
  •                      

Derin Sular

Fotoğraf Detayları
  • Featured Post Image
  • Featured Post Image
  • Featured Post Image
 
 

Milli Mücadele'nin Öncü Şahsiyetleri: Ali Fethi Okyar [Aydemir]

19 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Daha sonraları başvekilliğe kadar yükselen ve zafer günlerinde Meclisin önde gelen şahsiyetlerinden biri olan Fethi Bey (Okyar) Ga­zi’nin Selânik günlerinden beri arkadaşıdır. Fethi Bey bu arkadaşlığın, zaman zaman bazı dertlerine de katlanmıştır. Mesela Balkan Harbi’nden sonra Sofya Sefirliğine tayin olunduğu zaman, Mustafa Ke­mal’i biraz da sürgün şeklinde İstanbul’dan çekip çıkarmak işi ona düşmüştür. Fethi Bey, gençliğinden beri siyasetle meşgul olmasına, hatta İttihat ve Terakki Cemiyetinin Merkez Heyeti âzâlığına kadar yükselmesine rağmen, aslında mücadeleci olmayan, fazla ihtiras belirtileri vermeyen, biraz da yılgın bir şahsiyetti. Daha çok bir diplomasi ve normal devir parlamento adamı gibi görünüyordu. Sakin bir diplo­mat olabilirdi. Ama, siyaset alanında, gelecek, ona da olağanüstü başarılar hazırlanıyordu.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 47-48.
 

Milli Mücadele'nin Öncü Şahsiyetleri: Kazım Karabekir [Aydemir]

18 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Kâzım Karabekir Paşa’ya gelince? O da Gazi Mustafa Kemal’in ha­reket ordusundan beri arkadaşıydı. Bu arkadaşlıkları daima devam etti. Karabekir hatıratında, Mustafa Kemal’i mütareke günlerinde ve Şişli’deki evinde ziyaret ederek ona, artık İstanbul’da yapılacak bir şey olmadığından ve Anadolu’ya geçerek orada mücadele etmek gereğinden bahsettiğini anlatır'”.

Erzurum günlerinde Mustafa Kemal ordudan ayrılınca Karabekir ona, hem Mustafa Kemal’in, hem Millî Mücadelenin kaderine mutlu damgasını vuran bir vefa ve bağlılık eseri gösterdi. Bu olağanüstü vefa ve sadakat jesti ile Gazi’nin mücadelesine hayırlı ve çok önemli katkısı oldu. Zafer günlerinde Kâzım Karabekir Şark (Doğu) Cephesi kumandanıydı. Ankara’nın sıkışık anlarında doğudaki Ermenistan gailesinin tasfiyesi suretiyle Garp Cephesi’ne doğudan yardım imkânlarının sağlanması yolundaki gayretleri önemlidir. Bir asker, iyi ve vefah bir insandı. Fakat siyaset alanında ve bir lider olarak incelendiği zaman, tabiat ve mizacı ona, ön planda bir gelecek vaat etmiyordu. Gazi Musta­fa Kemal’in, zafer günlerine ait bir beyanında, Karabekir’in o sıralarda, doğuda ve Erzurum’daki durumu da sarsılmış olarak gösterilmektedir.

Kaldı ki, adına liderlik denilen önsezinin, uzak görüşün, kitlelerin karşısında tesir altında kalmak yerine, kitlelere tesir ederek onları sürükleyebilmenin ve gidişata yön tayin etmenin vasıflarını nefsinde toplayabilmek, zaten Tanrının nadir bir vergisidir. Hulâsa zafer günle­rinde, gelecek, Kâzım Karabekir’e de, herhalde çok şey vaat etmiyordu.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 47.
 

Milli Mücadele'nin Öncü Şahsiyetleri: Ali Fuat Cebesoy [Aydemir]

17 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Zafer sırasında Büyük Millet Meclisi Reis Vekilliği makamında bulunan Ali Fuat Paşaya gelince? O Gazi’nin 1898’den, yani Harp Okulu birinci sınıfından beri en yakın arkadaşıydı. Kanında imparatorluğun yayıldığı çeşitli Avrupa soylarının karışımını taşıyan bir yüksek aile çocuğuydu. Fakat bir halk hareketi olan Millî Mücadelenin en ilgi çekici şahsiyetlerinden biri olarak belirdi.

Öyle sanıyorum ki, tarih bir Mustafa Kemal yaratmasaydı ve ufuktan bir önder beklenseydi, bu önder herhalde Ali Fuat Pasa (Cebesoy) olabilirdi. Anadolu mücadelesinde Mustafa Kemal için İstanbul’a ilk isyan bayrağını açan odur. Fakat burada incelenmesinin yeri olmayan ve ileride değineceğimiz önemli talihsizlikler ve darbeler Ali Fuat Paşayı, daha Garp Cephesi Kumandanlığından alındığı andan bağlayarak durmadan arka plana doğru itti.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 46-47.
 

Milli Mücadele'nin Öncü Şahsiyetleri: Rauf Orbay [Aydemir]

16 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Zafer günlerinde Başvekil, Rauf Beydi (Orbay). Rauf Bey, Gazi Mustafa Kemal’in 1909’dan beri arkadaşıydı. Hele mütarekenin Şişli günlerinde onun, en devamlı misafiri oydu. Rauf Bey, Mustafa Kemal’le Amasya’da tekrar buluştu. Erzurum, Sivas kongrelerinde ve Sivas’tan sonra Ankara yolculuğunda, Ankara’nın ilk günlerinde onunla beraberdi. Erzurum’dan başlayarak Mustafa Kemal’le, temsil heyetinin birinci ve ikinci reisleri olarak çalıştılar.

Yazının devamı »

 

Mudanya Anlaşması'nın Maddeleri [Aydemir]

14 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

11 Ekim 1922’de Mudanya’da imzalanan anlaşma 14 maddeliktir. Bu maddeler şunlardır:
1- Türk ve Yunan kuvvetleri arasında muhasamat, mukavelenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren tatil edilecektir.

Yazının devamı »

 

Mudanya Anlaşması'nın İmzalandığı Evin Hikayesi [Aydemir]

13 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Anadolu’nun itilaf devletleri temsilcileri ile bir masa başında ilk kuvvet denemesi, Mudanya’da oldu. Mudanya Konferansı 4 Ekim 1922 salı günü öğleden sonra Mudanya’da, Rusyalı bir eski ticaret adamı olan Aleksandr Ganyanof’un evinde açıldı.

Bu ev şimdi bir müze olarak ziyaret edilir. Fakat evin basit görünüşü içinde, düşündürücü bir hava eser. Burası, milletin ters giden talihinin, bütün gerçekleri ile çetin bir İstiklâl Savaşı sonunda yenildiği ve bu yenilginin, Birinci Dünya Harbinin galipleri, yani dünyanın efendileri tarafından kabul olunduğu yerdir. Duvarlarda, o günleri yansıtan anlamlı resimler vardır. Ama bizim ne bu anlamı, ne bu anıları, gereğince değerlendiremediğimiz de, hazin bir gerçektir. Halbuki burası, biraz da unutulmuş halini veren bu basit bina, ilk defa Anadolu’da başlattırılıp, İkinci Dünya Harbinden sonra bütün yarı sömürge veya sömürge ülkelerin bağımsızlıkları ile neticelenen mücadelenin, ilk askerî zaferinin ilan edildiği yerdir. Yani hem çağımız, hem çağdaş bir inkılâp için, ha­va ve mana taşıyan bir yerdir… Konferansa İsmet Paşa başkanlık ediyordu. Bu onun, milletlerarası bir toplantıya ilk katılışıdır. Konferansın konusu zaten belliydi: Ankara Hükümeti ile Yunanlılar arasındaki harbe resmen son vermek, Trakya ile Boğazlar bölgesini ve İstanbul’u kurtarmak. Ama konferans, gene de bunalımlı geçti, hatta bir aralık iki gün süren bir kesintiye de uğradı. Fakat 11 Ekim 1922’de, konuşmalar olumlu olarak sona erdi. Bir anlaşma imzalandı.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 34-35.
 

Savaşın Ardından Mustafa Kemal'in İzmir'den Ankara'ya Dönüşü [Aydemir]

12 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Gazi daha İzmir’deyken Anadolu toprağında harp fiilen sona ermişti. Masabaşı görüşmeleri başlamıştı. Gerçi Trakya meselesi, İstanbul ve Boğazlar’daki işgal davaları henüz ortada yatıyordu. Ama belliydi ki artık konferans bu meselelere nasıl olsa bir çözüm yolu bulacaktı. Bunun üzerine Gazi Mustafa Kemal, 29 Eylül 1922’de İzmir’den ayrılır. 2 Ekim’de ise, Ankara’ya varmış bulunuyordu…

Büyük Millet Meclisinden ve her iki grubu temsil eden 12 kişilik bir heyet Gazi’yi Polatlı’da karşıladı. Gazi Mustafa Kemal Ankara’ya bir muzaffer olarak dönüyordu.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 32-33.
 

9 Eylül 1922'den Sonra İşgalcilerin Geri Çekiliş Hatları [Aydemir]

10 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

Gazi Mustafa Kemal İzmir’e girdiği zaman, dağınık Yunan kuvvetleri Anadolu topraklarından henüz tamamen çekilmiş değillerdi. Son birlikler Çeşme ve Urla’dan, ancak 18 Eylül’de ayrıldılar. Fransızların Çanakkale kıyılarını boşaltışları 19 Eylül’dür. Fakat İngilizler bu kıyılarda daha da dayatacak ve ancak 6 Ekim’de yerlerini terk edecekleridir. Bursa üzerinden Kapıdağı ve daha da ilerilere çekilen Yunanlıların buralardan ayrılışları da takıntılıdır. Trakya’ya gelince? Orası hala düşman işgali altındadır. Bu bölgede ayrıca Fransız, İngiliz, İtalyan kuvvetleri vardır. Hatta bir aralık Atina, Trakya’da macerayı devam ettirmek kararları bile almıştır. Anadolu’dan Midilli’ye kaçan bir Yunan tümeni (15’inci tümen) acele Tekirdağ’a çıkartılır. Başka gösteri hareketleri de yapılır. Fakat düşman, artık hastadır, bezgindir.

Anadolu’dan kaçabilen başlıca Yunan birlikleri, Midilli Sakız, Sisam adalarında toplanırlar.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 24.
 

"Kılıç Artıkları"nın Anadolu'yu Terk Edişi [Aydemir]

8 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1919-1922, Cilt II, Şevket Süreyya Aydemir:

İzmir üzerine sürüklenen kılıç artıkları, 8-9 Eylül gecesi Urla yarımadasına çekilmeye başladılar. Hulâsa, 9 Eylül günü Türk süvarisi İzmir’e girdi. Türk bayrağı Kadifekale’ye ve İzmir Hükümet Konağı’na çekildi. Bursa üzerinden batıya çekilen Yunanlıların son kalıntıları Bandırma’dan sonra, Kapıdağ yarımadasına sığındılar. Oradan kısmen tahliye edilebildiler. İzmir’in güney ve kuzeyinde Ege sahillerine ulaşabilen dağınık kuvvetler ise, perişan ve merkezi sevk ve idareden mahrum bir şekilde kendilerini, bulabildikleri vasıtalarla adalara attılar… Küçük Asya’da Yunan macerası böylece, başladığı yerde bitti.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1964] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1919-1922, Cilt II. İstanbul: Remzi Kitabevi. 501.

 

Büyük Taarruz'da Görev Yapan Üst Kumanda Kadrosunun Listesi [Aydemir]

7 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1919-1922, Cilt II, Şevket Süreyya Aydemir:

Başkumandan Mustafa Kemal’in emrinde ve Büyük Taarruzda vazife alan üst kumanda kadrosunu burada dar bir çerçeve içinde de olsa vermeyi vazife biliyoruz.
Bu listeye, müstakil teşekküller, ordulara ve cepheye bağlı diğer hizmet gruplarının kumandan ve yöneticileri dahil değildir:
Garp Cephesi Kumandanı: Tuğgeneral (İsmet Paşa); Cephe Kurmay Başkanı: Albay Asım (Gündüz, General); 1. Ordu Kumandanı: Tümg. Nurettin Paşa (Korgeneral); 1. Ordu Kurmay Başkanı: Albay Emin (Korgeneral); 1. Kolordu Kumandanı: Kurmay Albay Izzettin (Orgeneral İzzettin Çalışlar); Kolordu Kurmay Başkanı: Binbaşı Muharrem Mazlum (Iskora, Orgeneral); 15. Tümen Kumandanı: Kurmay Albay Naci (Tınaz, Korgeneral); 23. Tümen Kumandanı, Yarbay Ömer Halis (Bıyıktay, Korgeneral); 57. Tümen Kumandanı: Kurmay Yarbay Etem; IV. Kolordu Kumandanı; Kurmay Albay Kemalettin Sami (Korgeneral, Sefîr); Kurmay Başkanı: Yarbay Ziya (Tümgeneral); 5. Tümen Kumandanı: Kurmay Yarbay Halit (Mebus); 11. Tümen Kumandanı: Kurmay Yarbay Derviş (Korgeneral); 12. Tümen Kumandanı: Kurmay Albay Osman (Koptagel, Tümgeneral); 8. Tümen Kumandanı: Kur­may Albay Kâzım (Sevüktekin, Tümgeneral); 5. Süvari Tümeni Kumandanı: Tuğgeneral Fahrettin (Altay, Orgeneral); 1. Süvari Tümeni Kumandanı: Kurmay Albay Mürsel (Tümgeneral, Mebus); 2. Süvari Tümeni Kumandanı: Kurmay Albay Zeki (Soydemir, Tümgeneral); 14. Süvari Tümeni Kumandanı: Yarbay Suphi (Tümgeneral); 2. Ordu Kumandanı: Tümgeneral Yakup Şevki (Subaşı, Orgeneral); Kurmay Başkanı: Albay Hüseyin Hüsnü Emir (Erkilet, Tümgeneral); III. Kolordu Kumandanı: Kurmay Albay Şükrü Naili (Korgeneral); III. Kolordu Kurmay Başkanı: Hayrullah (Fişek, Tümgeneral); I. Tümen Kumandanı. Kurmay Yarbay Abdurrahman Nafiz (Gürman, Orgeneral); 41. Tümen Kumandanı: Kurmay Yarbay Alâattin (Tümgeneral): 61. Tümen Kumandanı: Kurmay Yarbay Salih (Omurtak, Or­general): VI Kolordu Kumandanı: Tümgeneral Kâzım (İnanç, Korgeneral); Kurmay Başkanı: Yarbay Nihat (Nihat Paşa); 16. Tümen Kumandanı: Kur­may Albay Aşir (Tümgeneral); 17. Tümen Kumandanı: Albay Hacı Arif; Mürettep Süvari Tümen Kumandanı: Kurmay Ali Hikmet (Korgeneral); II. Ko­lordu Kumandanı: Yarbay İbrahim (Beğen, Tümgeneral); II. Kolordu Kur­may Başkanı: Kurmay Albay Kâzım (Orbay, Orgeneral); 3. Tümen Kuman­danı: Albay Sabri (Tümgeneral) 4. Tümen Kumandanı: Albay Naci (Eldeniz, Tümgeneral) Kocaeli Grubu Kumandanı: Halit Bey (Tümgeneral).

Aydemir, Şevket Süreyya. [1964] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1919-1922, Cilt II. İstanbul: Remzi Kitabevi. 499-500.