• Ana Sayfa
  • .pdf
  • Linkler
  • İletişim
  • RSS
  •                      

Derin Sular

Fotoğraf Detayları
banner
 
 

Faiz, Enflasyon, Erbakan, Erdoğan

1 Dec2016
 

Aşağıdaki grafik, 1970’lerden bugüne Türkiye’nin enflasyon oranını gösteriyor. Önce 1970’lerin ikinci yarısındaki ekonomik kriz… Ardından, kapalı ekonomiyi terk eden Türkiye’nin yüksek enflasyonlu Turgut Özal yılları… 1990’ların ortasındaki Tansu Çiller döneminde devalüasyon… 1999’da iktidara gelen Bülent Ecevit ile yeniden ciddi bir ekonomik kriz ve yeni bir devalüasyon…

Enflasyon

2002 sonrası, AKP dönemi… Bu dönemin ilk iki yılında enflasyonun hızla düşmesi ve 2004 yılından itibaren yatay seviyede kalması bu noktada önemli. AKP’nin 14 senenin ardından hala gücünü kaybetmemiş olmasının nedenini de belki öncelikle burada aramak gerekli. Zira siyaseten aktif olan insanlar her şeyi kimlik ekseninde algılama ve değerlendirme eğiliminde olsalar da, ekonomi halen dünyanın çoğu yerinde seçim sonuçları üzerindeki en belirleyici faktör durumunda.

Bu noktada biraz durup geçmişe gidelim… Yıllar önce, henüz ortada AKP diye bir partinin dahi olmadığı dönemde, Necmettin Erbakan sürekli “faizci sistem”i eleştirirdi. Tamamen haksız da sayılmazdı, zira Türkiye’de yüksek faizler nedeniyle pek bir şey üretmeden rahat kar elde eden bir kesim vardı. Ancak yine Erbakan’a göre, yüksek faiz, yüksek enflasyonun da sebebiydi. Erbakan, yaptığı konuşmalarda dünyanın farklı yerlerindeki ülkelerden tek tek örnekler verir, faiz nerede yüksek ise orada enflasyonun da yüksek olduğunu, düşük faiz oranına sahip olan ülkelerde enflasyonun da düşük olduğunu vurgulardı.

Erbakan’ı dinleyen çoğu insan ona hak verirdi. Ama belki daha da tuhaf olan, Erbakan’a hak vermeyenlerin, konu hakkında daha farklı bir fikre sahip oldukları için değil, kendisini sevmedikleri için ona hak vermiyor olmalarıydı! Yani pek kimse çıkıp da faiz ile enflasyon arasındaki böyle bir korelasyondan hareketle nedensellik iddia edilemeyeceğini söylemezdi. Kaldı ki, faiz ile enflasyon arasında nedensel bir ilişkinin varolduğunu kabul eksek dahi, bu ilişkinin yönünün faizden enflasyona doğru olduğu sonucuna yine varamazdık.

Ne var ki, bu gibi rasyonel tartışmalar bizim memlekette eğitimli insanlar için bile biraz lükstü. Merkez Bankası eksenindeki bazı yeni tartışmalara bakılırsa, o günden bugüne çok fazla şey değişmemiş gibi duruyor. Zira Recep Tayyip Erdoğan’ın faiz konusunda söyledikleri, aslında büyük ölçüde Necmettin Erbakan’ın yorumlarının bir tekrarından ibaret.

Erdoğan’ın Merkez Bankası’na faiz politikası dayatmaya kalkması, (tıpkı Erbakan gibi) faizi tetikleyici bir faktör olarak gördüğünü, faizin yükselmesi durumunda diğer indikatörlerin de kötüye gideceğini düşündüğünü ima ediyor. Tabii bu çok şaşırtıcı değil. Zira Erdoğan yıllarca Erbakan ile birlikte (ve hatta onun önderliğinde) hareket etti. İnancı gereği faize mesafeli olmasının da bu tavrında belirleyici olduğu söylenebilir. Ne var ki, ekonominin gerçekleri bizim siyasi ya da dini bağlarımızı umursamıyor. Dolayısıyla da, faizi sonuç değil sebep olarak gören bir siyasi lider, sonunda geri adım atıp faiz artırma kararına sessiz kalabiliyor.

İşin kötüsü, bir sonraki ekonomik kriz ile birlikte enflasyon grafiğindeki yatay seyrin yönü yeniden yukarıya döndüğünde, milyonlarca insan bunun nedenini ekonomi alanında yapılan hatalarda değil, faiz lobilerinde arayacak! Misal: “Reisimiz işleri yoluna koymuştu, her şey çok güzel gidiyordu, ama Türkiye’nin ilerlemesini istemeyen dış güçler ve taşeronları ekonomimizi yine krize soktular!”

Meryem Gayberi

Halbuki insan zerre ekonomi bilmiyor olsa dahi bir düşünmeli değil mi?: Eğer faiz gerçekten de enflasyonu ve diğer indikatörleri olumsuz yönde etkileyen böylesine belirleyici bir ana faktör olsaydı, dünyadaki bütün merkez bankalarının faiz düşürmeleri (ya da belki daha doğru bir ifadeyle, hiç faiz yükseltmemeleri) gerekmez miydi?

Hayat böyle mucizevi faktörlere müsaade edecek kadar basit mi?

Not: Faiz oranları ve ekonomi hakkında daha detaylı bilgi edinmek isteyenler, Etyen Mahçupyan’ın Ekim ayında yazdığı Düşük Faiz Lobisi, Hangi Faiz Lobisi? ve Ekonomiyi Yanlış Anlamak Siyaset Mi? başlıklı yazılarına bakabilirler.
Paylaş:
0

Okuyucu Yorumları

 

Yorum Ekle:

Wordpress hesabınız var mı? Yorum yapmak için Log in yapın.

 
 
 

 

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen yorum kurallarını hatırlayın.