• Ana Sayfa
  • .pdf
  • Linkler
  • İletişim
  • RSS
  •                      

Derin Sular

Fotoğraf Detayları
banner
 
 

Hareket Ordusu'nun II. Abdülhamid'i Tahttan İndirmesi [Aydemir]

18 Aug2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1881-1919, Cilt I, Şevket Süreyya Aydemir:

13 Nisan 1908’de Hareket Ordusuna, bu orduya kumanda etmek üzere seçilen Selânik Redif Fırkası Kumandanı Hüsnü Paşanın kurmay heyetine aktif bir surette katılan Mustafa Kemal, tam İstanbul’a girileceği sırada bu ordunun kurmay reisliğinden alındı. Hareket Ordusu 15 Nisan günü Selânik’ten hareket etmişti. Birlikler Hadımköyü’ne geldiği zaman Şevket Turgut Paşa kumandasında Edirne Gönüllüleri de bu orduya katıldı. 19 Nisan’da Hüsnü Paşa beyannamesini yayınladı. 21 Nisan’da da İstanbul üzerine yürüyeceğini Selânik’te Üçüncü Ordu Kumandanı Mahmut Şevket Paşaya bildirdi. Fakat işte bu haber verme, Selânik’te, İttihat ve Terakki umumî merkezinde uzun müzakere ve tartışmalara yol açtı. Neticede Hareket Ordusu kumandanlığının III. Ordu Kumandanı Mahmut Şevket Paşaya, Hareket Ordusu Kurmay Başkanlığının da, Berlin’deki ataşemiliterlik vazifesinden, Selânik’e dönen Enver Beye verilmesine karar verildi. Onun yanına gene cemiyetin merkez heyetinden ve güvenilen elemanlarından Binbaşı Hafız Hakkı Bey katılacaktı. Mustafa Kemal böylece ön plandan çekilmiş oldu.
Bu yeni kumanda kadrosu, Hareket Ordusu Yeşilköy’e gelir gelmez idareyi eline alır. Enver, Hareket Ordusu Kurmay Başkanı olunca, Mustafa Kemal’in gene önünü kesmiş oldu. Yeşilköy’de yani tam son icra safhasında arka planda kalan Mustafa Kemal’de, Enver Beyin bu tayini kim bilir nasıl iç buhranlarına yol açmıştır.
Ondan sonraki hikâyeler malumdur. Hareket Ordusu İstanbul’a girer. Abdülhamit tahtından indirilir. İsyanın önderleri cezalandırılarak, diğer avcı taburları erleri, İstanbul’dan ağır hizmetlere sürülürler. Kendisi veliaht olduğu halde hep sarayında hapsedilen ve 19 yıldan beri padişahın yüzünü bile görmemiş olan Reşat Efendi isminde iyi niyetli, ama yaşlı ve pıhtılaşmış bir şehzade, padişah olur. Ona verilen bu taht her şeyden evvel İttihat ve Terakki’nin ona bir hediyesi sayılmak gerekir. Zaten Reşat Efendiye, oturduğu dairede, padişah olacağını tebliğ eden ve kendisini dairesinden alarak gerekli tören (biat töreni) yapılmak üzere Topkapı Sarayına götüren gene Hareket Ordusu ve cemiyet üyelerinden küçük rütbeli üç subaydır. O bu tahtta daima bir gölge olarak oturacaktır. Gerçi padişahın tahttan indirilmesine ve Reşat Efendinin padişahlığına 27 Nisan’da Yeşilköy’de, bir arada toplanan Mebusan ve Âyan Meclisleri karar verirler. Ama bu Meclislerin dayandığı, Mahmut Şevket Paşa ile Selânik ordusu ve İttihat ve Terakki’dir. 27-28 Nisan’da biri Türk, biri galiba Kürt veya Arap, biri Arnavut, biri Ermeni ve biri de Yahudi olan bir heyet Abdülhamit’e halifelik ve padişahlıktan indirildiğini bildirir.
Bu heyetin Yahudi âzâsı olan Emanuel Karasu, Selânik’te, Talât Bey de dahil olduğu halde ileri gelen İttihatçıların girdiği mason locasının üstadıdır. Talât Beyi, meşrutiyetten önce Selânik postanesindeki yerini bir ihbar dolayısıyle kaybedince, ona kendi yazıhanesinde iş veren bu avukattır. Abdülhamit tahttan indirilme kararını sükûnetle dinlemiş, fakat bir Yahudi’nin kendisini halifelikten indiren bir heyette yer almasının garipliğini belirtmekten çekinmemiştir. Bazı yayınlara göre Emanuel Karasu, daha önce Abdülhamit nezdinde, Filistin’e Yahudiler için göç hakları almak üzere, Siyonistlerin bazı teşebbüslerine de katılmış ve bu teşebbüsler padişah tarafından sertlikle reddedilmiştir.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1963] 2007. Tek Adam: Mustafa Kemal 1881-1919, Cilt I. İstanbul: Remzi Kitabevi. 145-147.

Paylaş:
0

Okuyucu Yorumları

 

Yorum Ekle:

Wordpress hesabınız var mı? Yorum yapmak için Log in yapın.

 
 
 

 

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen yorum kurallarını hatırlayın.