• Ana Sayfa
  • .pdf
  • Linkler
  • İletişim
  • RSS
  •                      

Derin Sular

Fotoğraf Detayları
banner
 
 

İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin İkinci Kongresi [Aydemir]

12 Aug2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1881-1919, Cilt I, Şevket Süreyya Aydemir:

İkinci kongre gene Selânik’te yaz içinde toplandı. 31 Mart 1909 irtica hareketinin hatıraları henüz taze idi. İmparatorluk içeriden, dışarıdan gailelere sahne olmuştu. İttihat ve Terakki umumî merkezi gene Selânik’e dönmüştü. Abdülhamit tahtından indirilmiş, Selânik’e naklolunmuştu. Kongre geceleri toplanıyor ve her toplantıya, kongre idare heyetine seçilen âzâdan biri sıra ile başkanlık ediyordu. Mustafa Kemal bu idarecilerden biriydi.
Tevfık Rüştü (Aras; daha sonra mebus, vekil) genel sekreterliğe seçilmişti. Onun hatıralarına göre Mustafa Kemal kongreye Trablusgarp murahhası olarak iştirak etmiş ve kongrede en ziyade dikkati çekenlerden biri olmuştur (diğer biri Ziya Gökalp). Mustafa Kemal ortaya attığı tezi ile kongreyi çok meşgul etmiştir. Tezin esası şu idi:
“Ordu mensupları cemiyet içinde kaldıkça hem parti kuramayacağız, hem de ordumuz olmayacaktır. Mensuplarının pek çoğu cemiyet âzâsı olan III. Ordu, günün manasıyla modern bir ordu sayılmaz. Orduya dayanan cemiyet de, millet bünyesinde kök salamamaktadır. Bunun için bir an evvel, cemiyetin muhtaç olduğu zabitleri veyahut cemiyette kalmak isteyen ordu mensuplarını, istifa suretiyle ordudan çıkaralım. Bundan sonra zabitlerin ve ordu mensuplarının, herhangi siyasî bir cemiyete girmelerine mani olmak için kanunî hükümler koyalım.”
İttihat ve Terakki’nin merkez heyeti âzâlarının çoğu bu görüşlerin aleyhinde görünüyorlardı.
Bu hususta, Edirne’de, II. Ordu’daki cemiyet mensuplarının da fikirlerini almak için heyet gönderilmesi kararı bu münakaşalar sırasında alınmıştır. Edirne’de o sırada cemiyetin sözcüleri durumunda görünenler, bilhassa Kâzım (Karabekir) ve İsmet (İnönü) Beylerdi.
Mustafa Kemal’in fikirler toplamı neticede şu 5 grupta beliriyordu.
1. Cemiyetin bir siyasî parti haline getirilmesi,
2. Ordunun politikaya karışmaması,
3. Cemiyetle masonluk arasında bir ilgi kalmaması,
4. Cemiyetin içinde eşitlik olması,
5. Hükümet işleriyle din işlerinin birbirinden ayrılması.

… [G]örüşlerini savunduğu 1909 ikinci kongresinden sonra Mustafa Kemal’in İttihat ve Terakki Cemiyeti ile aktif, hatta şekli bağlantıları fiilen kesilir.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1963] 2007. Tek Adam: Mustafa Kemal 1881-1919, Cilt I. İstanbul: Remzi Kitabevi. 134-135.

Paylaş:
0

Okuyucu Yorumları

 

Yorum Ekle:

Wordpress hesabınız var mı? Yorum yapmak için Log in yapın.

 
 
 

 

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen yorum kurallarını hatırlayın.