• Ana Sayfa
  • RSS
  •                      

Derin Sular

Fotoğraf Detayları
 
 

Vahdettin’in Halifelikten İndirilmesi [Aydemir]

27 Dec2009
 

Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III, Şevket Süreyya Aydemir:

18 Kasım’da Ankara’da Büyük Millet Meclisi toplanarak, yeni bir Halife intihabı işini görüşmeye başladı. Skolastik havası gene ortalığı sarmak istidadını gösterdi. Aslında bir unvandan ibaret olan, hiçbir İs­lam memleketinin fiilen ilgilenmediği gölge Halifelik müessesesi, gene kutsalların kutsalı gibi yüceltilmek istendi. Övüldü, savunuldu. Fakat Gazi gene kürsüye çıktı ve başka bir dille konuştu:

“— Bu Meclis Türkiye’ye aittir. Bu Meclis Türkiye milletinin, Türkiye halkının Meclisidir. Bunun sıfat ve salâhiyeti yalnız Türkiye halkının ve devletinin hissiyatına, kararlarına aittir. Bu Meclis, kendisine bütün İs­lam âlemine şamil bir kudret veremez!”

Gazi, Türkiye Büyük Millet Meclisinin vazifesinin ancak, seçilecek Halifeye destek olmaktan ibaret olduğunu belirtti. Çünkü hâlâ Halifenin kudret sahibi olması, iktidarla hilâfetin birliği davaları ortada sürüklenip duruyordu. Nihayet hocalar, hiç olmazsa eski Halife için de, makamından indirme fetvası (hal’edilme fetvası) istediler. Diyanet İşleri Vekili Vehbi Hoca, yeni Halife seçim kararının fetva mahiyetinde olduğunu savundu. Fakat birçok hocalar “İlle de fetva isteriz!” diye tutturdular. O zaman Vehbi Hoca bir de fetva düzenlemek zorunda kaldı.

Böyiece Vahideddin Halifelikten indirilmiş oldu ve yeni Halifenin seçimi işi ele alındı.

Gazi Mustafa Kemal, Halife adayı olan Abdülmecit Efendinin de hataları olduğunu, Büyük Millet Meclisinin zaman zaman onu da suçladığını, fakat şimdi Abdülmecit’in hükümete teminat verdiğini ve seçiminde mahzur olmadığını bildirdi. Gerçi hilâfetin öneminden bahsetmek için müzakerelere devam olunmasını isteyen vardı. Mesela Karahisar Mebusu Hoca Şükrü Efendi şöyle haykırıyordu:

“—Mesele mühimdir. Müzakere nasıl kâfi?”

Fakat Gazi’nin müdahalesi kesin oldu:

“—Sus artık hoca!”

Hocalar pek de susmuyordu. Trabzon Mebusu Hafız Mehmet Efen­di de heyecanlıydı:

“— Meclis-i âli, Halife intihabı hakkına malik değildir. Çünkü Halife intihap etmek için, kudret-i Padişahînin olması lâzımdır. Ne vakit, ki Halife bir makam-ı dinî olmuştur, bu Meclis Halifeyi intihap edemez ve hakkı yoktur…”

Bir aralık, intihap edilecek Halifenin mutlaka orada hazır olması davası tartışıldı. Nihayet güç bela intihaba geçildi. Mecliste oya katılan 162 mebus vardı. 148 kişi Abdülmecit için oy verdi. Dokuz mebus çekimser kaldı. Diğer beş oy da, başka iki şehzâde üstünde dağıldı. Halife seçilmişti.

… Bu suretle Türkiye’de saltanat tarihe karışmış olduğu gibi, hilafet de bir süre sonra aynı şekilde tasfiye edilmek üzere şimdilik geçici bir şekle bağlandı.

Aydemir, Şevket Süreyya. [1965] 2006. Tek Adam: Mustafa Kemal 1922-1938, Cilt III. İstanbul: Remzi Kitabevi. 64-66.
0

Okuyucu Yorumları

 

Yorum Ekle:

Wordpress hesabınız var mı? Yorum yapmak için Log in yapın.

 
 
 

 

Yorumunuzu göndermeden önce lütfen yorum kurallarını hatırlayın.